تواناى حكيم نيست . » خدا عزيز است ، يعنى توانا است و توانايى خود را به خدمت مىگيرد ، و حكيم است ، يعنى بيهوده به يارى كسى برنمىخيزد و بدون آنكه او را شايستهء چنين پيروزى بداند .
[ 127 ] د : هدفهاى سوق الجيشى جنگ سه است : يا از بين بردن قدرت لشگرى دشمن است ، يا فروكوفتن روحيهء معنوى او ، يا دور كردن آن به صورت موقت كه مسئلهء آيندهء آن وابستهء به فرمان خدا است .
«
لِيَقْطَعَ طَرَفاً مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا
- تا بخشى از كسانى را كه كفر ورزيدهاند ( از ديگران ) قطع كند و آنان را از ميان ببرد ، » و قدرت لشگرى آنان را از كار بيندازد ، «
أَوْ يَكْبِتَهُمْ فَيَنْقَلِبُوا خائِبِينَ
- يا آنان را بشكند ، تا نوميد و شكست خورده بازگردند ، » و آرزوى بازگشت توانايى در مستقبل از ايشان سلب شود .
[ 128 ] «
لَيْسَ لَكَ مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ أَوْ يُعَذِّبَهُمْ فَإِنَّهُمْ ظالِمُونَ
- از كار هيچ چيز به دست تو نيست ، يا توبهء ايشان را بپذيرد ، يا عذابشان دهد ، چه آنان ستمگرانند . » شر آنان را از تو دور مىكند ، و اين كه خدا سپس با ايشان چه خواهد كرد ، امرى ديگر است و به امت نرسد كه دربارهء آن بحث و جستجو كند : اگر توبه كنند خدا ايشان را خواهد بخشيد ، يا آنان را از راهى ديگر جز شكست در جنگ مورد مؤاخذه و مجازات قرار خواهد داد ، / 651 چه ظلم آتشى است كه به جان صاحب آن خواهد افتاد ، خواه نيرويى اجتماعى براى تعجيل سركوب كردن ستمگر فراهم شده باشد يا نه .
[ 129 ] و خدا قادر است كه توبه را بپذيرد ، به همانگونه كه قادر بر عذاب كردن ظالمان از راهى يا از راه ديگر است .
«
وَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ