پيروى مىكرده چگونه است .
مهمترين چيزى كه ايستار اهل كتاب را متمايز مىسازد ، تعصب كورى است كه بر حساب حق نسبت به طايفهء خود دارند ؛ آنان در بند آن نيستند كه به هدايت برسند ، بلكه در آن مىكوشند تا مؤمنان را نيز گمراه كنند ، و با دانستن اين كه رسول بر حق است ، به او كفر مىورزند تا آتش عصبيت طايفهاى و نژادى خود را فرونشانند ، و وسايل مكارانه و غير شريفى را براى گمراه كردن مؤمنان به كار مىبرند ، مثل اين كه در هنگام صبح تظاهر به آن كنند كه مؤمنند ، و هنگام شام كافر شوند ، تا شايد از اين راه اسلام مؤمنان به رسول را ضعيف كنند ، يا اين كه در محيط ايشان فكر نژادگرى و طايفهگرى را شايع مىكنند ، و مىخواهند احساسات استقلال طلبانهء مردم را ملعبهء خود قرار دهند ، و خودپسندى قومى مسلمانان را برمىانگيزند و به آنان مىگويند چرا از آنان پيروى مىكنيد ، آنها را به حال خود واگذاريد تا از شما پيروى كنند ، بدان سبب كه شما براى پيروى شدن شايستهتريد ، و تو گويى كه مسلمانان آنان را به پيروى خودشان خواندهاند .
/ 587 اين ايستارها به بدترين شكل در نژادگرى آشكار مىشود كه مدعى آن است كه اگر يهودى به غير يهودى خيانت كند ، در برابر آن عذاب نمىبيند ؛ ببينيد كه چگونه به سبب تعصّب طائفهاى و قومى مفاهيم را تعريف مىكنند .
قرآن - چنان كه اندكى بعد خواهيم ديد - به اين انديشهها و ايستارها با براهين قوى پاسخ مىدهد .
شرح آيات :
نتايج تعصّب
[ 69 ] اهل كتاب يكسان نيستند ، و اين مطلبى است كه اين آيه به ما مىگويد و آيهء ديگرى آن را تأكيد مىكند : كيفر تعصب تعصبى مثل آن نيست ، بلكه قيمتگذارى سالم است و داورى به سوى حق بردن و بس ؛ پس اگر به ما بگويند كه شما همه منحرفيد ، همين سخن را به ايشان بازنمىگردانيم و نمىگوييم : خود