«
فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِالْمُفْسِدِينَ
- پس اگر رو گرداندند ، خداوند بر مفسدان آگاه است . » [ 64 ] ابتهال روشى بود با اين هدف كه كافران از اهل كتاب را به رسالت قانع كند ؛ و روش ديگر طرح ريختن راهى است براى ايجاد توافق مندرج در اين آيه كه مردمان را به برابرى در زمينهء توحيد دعوت مىكند ، كه در آن چيزى در طرز تفكر و رفتار شريك خدا نمىشود ، و همهء ارزشهاى اجتماعى جز عنصر حق سقوط مىكند و ديگر نژاد و قوم و مرد و . . . و . . و . . وجود ندارد .
/ 580 همهء اينها مىبايستى فروريزد ، از آن رو كه شرك به خدا است ، و سپس استعباد و ديگران را بندهء خود دانستن نيز بايد ساقط شود ، و هيچ كس جز خدا ارباب ديگرى نباشد . ديگر رهبرى و استعباد و ستم و فشار و خفقان وجود نخواهد داشت .
دعوت حقيقى توحيد چنين است ، تا عالمى به وجود آيد كه حق بر آن فرمان مىراند و ارزشهاى گمراهى در آن نابود مىشود ، و ارزش تسليم انحصارى به خدا بدون هيچ گونه استعباد بالا مىرود .
«
قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ تَعالَوْا إِلى كَلِمَةٍ سَواءٍ بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ
- بگو : اى اهل كتاب ، بياييد تا بر كلمهاى كه ميان ما و شما برابر است گرد آييم ، به اين كه جز خدا را نپرستيم . » و اين كلمه توحيدى است كه به معنى مشرك نبودن به خدا در ارزشها است .
«
وَ لا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئاً
- و كسى را با او انباز نكنيم . » كه اين كلمه به معنى شريك قرار ندادن براى خدا در رهبرى و پاسدارى از آزادى شخصى است .
«
وَ لا يَتَّخِذَ بَعْضُنا بَعْضاً أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ
- و بعضى از ما بعضى ديگر را به جاى خدا آقا و خواجه نگيريم ، پس اگر رو گرداندند ، بگوييد : گواه باشيد كه ما مسلمانيم . » و زود باشد كه اين اصول را به عنوان چيزى اضافى مورد تطبيق قرار ندهيم ،