و اين سوره از آن يگانگى اصلى سخن مىگويد كه رسالتهاى آسمانى را به يكديگر پيوند مىدهد ، به همانگونه كه عناصر امت را نيز به يكديگر مربوط مىسازد ، و بدين گونه ميان امت اسلامى و امتهاى نژادى ديگر جدايى به وجود مىآورد ؛ پس مبدأ همان مقياس و ارزش است ، و همان است كه ميان برادر و برادر جدايى مىاندازد ، و ميان عرب و عجم ارتباط و برادرى به وجود مىآورد .
و از اين جا آيات سورهء « آل عمران » به انديشهء نژادى كه در پرستش اشخاص متجلّى مىشود اشاره مىكند ، و از اين كه خدايانى جز خداى يگانه براى خود برمىگزينند ( همچون عيسى در نزد نصرانيان ) . به اعتبار اين طرز تفكر ، ريشهء نژادپرستى همين است كه پليدترين ثمرهء تقديس ذات و خودپرستى است . به همين سبب / 499 قرآن به تفصيل در اين باره سخن مىگويد .
اين سوره در آغاز از خدايى سخن مىگويد كه كتاب را به حق فرو فرستاد ، تا مردمان را به آن راهنمايى كند ، و چون بر خدا هيچ چيز پوشيده نيست ، او شايستهترين كسى براى هدايت كردن مردم به حق است .
و كتابى كه نمايندهء دين حق است ، شكى در آن نيست ، و بعضى از آن روى در آن اختلاف مىكنند كه خواستار فتنه و انگيختن آنند ، و به سبب دورى از مسئوليت به تحريف كتاب مىپردازند ؛ آنان به روز ديگر ايمان ندارند و بر اين خيال باطل خوشند كه توانگرى ايشان از عذاب جلوگيرى خواهد كرد .
شهوتها در پى منحرف شدن مردم از حق مىآيد ، و رها شدن از آنها با ايمان آوردن به آخرت امكان پذير است كه بر اين اعتقادند كه خدا براى بردباران در برابر شهوتها پاداشى بزرگ آماده كرده است .
و رسالت خدا به سوى انسان يكى بيشتر نيست ، بدان جهت كه از منبع نورى يگانه برمىخيزد ، و اختلاف داشتن مردم دربارهء رسالتها برخاستهء از نفوس بيمار ايشان است كه خواستار ستم و ظلم و تجاوز است ، و براى آنكه بشريت از اختلاف خلاص شود ، لازم است كه ايمان آن به خدا تكامل پيدا كند و از نژادپرستى دور شود ، و بداند كه خدا مراقب حركات او است ، و به روز پاداش
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 467
مساهمون: احمد آرام
ص٤٦٧