شرح آيات :
آثار ربا
[ 275 ] بازرگانى بر عقل مىافزايد ، چه در آن خطرهاى زيان ديدن وجود دارد ، و بازرگان ناگزير بايد به هر وسيله متشبث شود كه در كار خود گرفتار زيان نشود ، و عقل با تفكر مستمر افزايش پيدا مىكند ، ولى اگر آدمى اطمينان به مصدر ثابتى داشته بود كه سود بدون رنجى از آن مىرسد ، ديگر چه نيازى به تفكر و تعقل دارد .
رفته رفته عقل خود را بيكار مىگذارد و عقل خرد خرد كاهش پيدا مىكند تا از ميان برود ؛ و ربا آن منبع ثابت درآمدى است كه هر تنبل منتظر آن است ، و آرزوى آن دارند كه ثروتى داشته باشند و آن را به فقرا در مقابل جزئى از كوشش ايشان وام دهند ، خواه آن رنجبران زيان كنند يا به سود برسند ، و بنا بر اين بزرگترين ضرر ربا كمك كردن آن است به پيدايش طبقهاى از خوشگذرانان و كمعقلان در اجتماع .
«
الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبا لا يَقُومُونَ إِلَّا كَما يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطانُ مِنَ الْمَسِّ
- كسانى كه ربا مىخورند ، بر نخيزند جز همچون كسى كه شيطان او را به صرع دچار كرده باشد . » اينان خود را به تلاش و كوشش وا نمىدارند ، و تنها به خاطر لهو برپا مىايستند و حركت مىكنند ، و آن هم در هنگامى است كه يك ديوانگى شيطانى پيوسته ملازم ايشان بود باشد .
اين ديوانگى نتيجهء طبيعى آن است كه از آغاز كار با انتخاب رباخوارى و اشتباه كردن آن با معامله ، عمل بدى را براى خود برگزيدند و به صورت طبيعى در نتيجهء آميختن و اشتباه كردن / 472 بيع و ربا با يكديگر گرفتار سست عقلى و جنون شدند :
«
ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا إِنَّمَا الْبَيْعُ مِثْلُ الرِّبا
- و اين از آن رو است كه ايشان