است . . . و چون در راه او انفاق كنند .
«
عَلِيمٌ
- و دانا است . » و مىداند كه چه كس انفاق كرده و به بهترين صورت پاداش او را مىدهد .
[ 269 ] اين حكمت و علمى از زندگى و شناختى از قوانين ثابت حاكم بر آن است كه : بخشندگى مال را افزون مىكند ، و بخل سبب كاسته شدن از آن مىشود . ولى همهء مردم از آن فرزانگى و حكمتى كه خير فراوان است بهره ندارند ، چه شناختن زندگى راه دست يافتن به آن است :
«
يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً وَ ما يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الْأَلْبابِ
- به هر كه خواهد حكمت و فرزانگى دهد ، و هر كه را حكمت دهد نيكى فراوان دادهاند و جز خردمندان كس پند نگيرد . » يعنى كسانى كه عقل به ايشان عطا شده ، و با آگاه شدن و پند گرفتن از عقلهاى خود بهرهمند مىشوند ، چه عقل چيزها را كشف مىكند و نسبت به آنها دانا مىشود ، به شرط اين كه به آنها توجه پيدا كند ، و هدف اندرز و يادآورى براى نشان دادن به عقل است .
[ 270 ] تأثير بخشش در رفاه اقتصادى تأثيرى فطرى است كه سنت خدا آن را در زندگى مراعات مىكند ، خواه مردمان از اين امر آگاه باشند يا نباشند ، بدان سبب كه علم يا جهل مردم نسبت به بخشندگى تأثيرى در اندازهء تأثير آن در نمو اقتصادى ندارد ، و تنها آن كفايت مىكند كه خدا بداند ، و او است كه مال را با انفاق كردن افزايش مىدهد نه مردم :
«
وَ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ نَفَقَةٍ أَوْ نَذَرْتُمْ مِنْ نَذْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُهُ
- و آنچه انفاق كنيد يا به نذر دهيد ، خدا آن را مىداند . » / 465 اما كسانى كه انفاق نمىكنند يا به نذرهاى خود وفادار نمىمانند ، حتى در آن صورت كه مردم بر اين اعتقاد باشند كه آنان چنين كردهاند ، ادعاى ايشان به انفاق كردن ، يا ادعاى ايشان به نمو و رشد مالشان بر اثر انفاق يا جلوگيرى از حوادث بد ، هرگز سودى بر ايشان نخواهد داشت .