آياتى كه پس از آن خواهد آمد ، از مجموعهاى از واجبات امت و آداب دينى آن بحث مىكند . و سخن از قصاص آغاز مىشود كه يك واجب اجتماعى است و به پاسدارى از حرمت جان آدمى بستگى دارد . سپس از وصيت همچون واجبى اجتماعى سخن مىگويد كه به حرمت و احترام مال وابسته است . چه مال چيزى جز تلاش انباشتهء انسان نيست ، و آن كس كه به مال تجاوز مىكند ، حتى اگر اين كار پس از مرگ صاحب مال هم صورت بگيرد ، زندگى و تلاشهاى صاحب آن را از ميان برده است .
سپس قرآن از روزه و جهاد و حج به عنوان واجبات دينى اجتماعى سخن مىگويد ، ولى اين سؤال باقى مىماند كه : سبب قرار دادن قصاص و وصيت در رديف روزه و جهاد و حج چه بوده است .
پاسخ : قصاص و وصيت از واجباتى اجتماعى است كه همهء افراد امت به انجام دادن آن مكلفند ، / 321 و از اين لحاظ به روزه و جهاد و حج شباهت دارند . و از سوى ديگر ، يكى از هدفهاى جامعهء اسلامى در وضع شعائر و واجبات پاسدارى از زندگى و اموال مردم است ، پس لازم بوده است كه قرآن پيشاپيش از آنها سخن بگويد .
شرح آيات :
[ 178 ] «
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصاصُ فِي الْقَتْلى الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَ الْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَ الْأُنْثى بِالْأُنْثى
- اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، در مورد كشتگان بر شما قصاص نوشته شد : آزاد به آزاد و بنده به بنده و زن به زن . » اين حكمى است كه بر امت واجب شده و بر هر يك از افراد آن عملى كردن اين حكم ضرورى است ، ولى اين حقى است كه صاحب خون آن را مطالبه مىكند و بايد امت اين حق او را بگيرد و به او بدهد ، ولى اگر صاحب خون چشم بپوشد ، آزاد است .
«
فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ أَخِيهِ شَيْءٌ فَاتِّباعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَ أَداءٌ إِلَيْهِ