پيروى مىكنيد ؟ كسانى كه از كشت زمين به اين دليل كه متعلّق به فلانى است جلوگيرى مىكنند ، و كسانى كه بازرگانى را از رونق مىاندازند و موانعى بر سر راه خدا قرار مىدهند ، دشمنان انسانند ، و آن كسان كه مانع آبادانى زمين مىشوند دشمن انسانند ، و بر انسان لازم است كه از دشمنان خود تبعيت نكند .
قوانين شيطانى
[ 169 ] و در هنگام گسترش يافتن قوانين و رسومى كه شيطان آنها را وضع مىكند ، مشاهده مىكنيم كه آنها به سه دسته تقسيم مىشوند ؛ بعضى از آنها ( قوانين سوء ) از بهرهگيرى از زندگى ممانعت به عمل مىآورند ، همچون بيشتر قوانين بازرگانى و كشاورزى جديد كه براى جلوگيرى از فعاليت مردم وضع مىشود و مقصود از آنها برقرار ماندن تسلط مراكز قدرت ( شياطين زمين ) بر مقدرات مردم است ، و همچون مثال سادهاى از آن اين كه رؤساى عشاير كه نيرومند شده بودند ، قسمتى از اراضى محل چريدن دامها را به نام قرة براى خود اختصاص مىدادند و چراندن گوسفندان مردم قبيله و ايل را از آن منع مىكردند ، سپس اين عمل تغيير شكل يافت و اين زمينها به نزديكترين كسان به پادشاهان اختصاص يافت ( تيولهاى سلطنتى ) ، و از آن پس عنوان اراضى خالصهء سلطنتى پيدا كرد و سرانجام به صورت املاك خصوصى سرمايهداران بزرگ و همانند ايشان به ثبت رسيد .
چنان كه مشاهده مىشود ، همهء اين قوانين از كشت زمين جلوگيرى مىكند و بنا بر اين عموم مردم از بهرهبردارى از محصول زمين محروم مىمانند ؛ و پرسشى كه پيش مىآيد اين است كه چگونه اين شياطين توانستند مردم را از چيزى كه خدا بهرهبردارى از آن را حلال ساخته است منع كنند ؟
پاسخ : اين كار را در زير سايهء قوانين يا عرفها يا عادتهاى باطل و نادرست انجام دادند ، و بنا بر اين ايمان مردم و پيروى ايشان از اين قوانين رسمى يا عرفى يا سنّتى سبب غير مستقيم براى بىبهره ماندن ايشان بوده است و از اين جا به فكر شيطان و نظامهاى ستمگرانهء آن مىافتيم .