خود به سبب آداب و عادات كهنه و طرز تصورهاى نادرست در تفسير دين پيدا شده است . امت ما بايد پيش برود تا از نعمتهاى خدا بهرهمند شود ، و موانع برخاسته از آداب و رسومى را كه به نام دين خوانده مىشود و بيش از آنچه تصور شود از دين به دور است ، از سر راه خود در اين پيشرفت بردارد .
شرح آيات :
[ 168 ] پيش از هر چيز لازم است براى آزادى هدفى عالى در نظر بگيريم .
آن آزادى اجتماعى كه مخصوص اسلام است و آيههاى درس سابق ما را به آن دعوت كرد ( يعنى طرد كردن شركاى خدا ) هدفى دارد كه عبارت از متنعم شدن به نعمتهاى الاهى است ، و خدا با وضوح و صراحت كامل همهء مردم را از مؤمن و كافر مىخواند و مىگويد :
«
يا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ حَلالًا طَيِّباً
- اى مردم ! از آنچه در زمين حلال و پاكيزه است بخوريد . » و بدين گونه اصل را در چيزها حلال بودن مىداند تا زمانى كه ثابت شود حلال نيست و حرام است و تعبير با
( مِمَّا فِي الْأَرْضِ )
تعبيرى است كه دلالت بر مطلق بودن مىكند ، و همين است كه نظر مثبت قرآن را در زندگى منعكس مىسازد .
خدا چنان مىخواهد كه ما از زندگى بهرهمند شويم ، ولى شيطان ما را از اين بهرهمندى بازمىدارد ، و ميان انسان و نعمتهاى خدا سدها و موانعى پديد مىآورد ، و بر انسان واجب است كه پيروى شيطان نكنند و در برابر او مقاومت نشان دهد . به همين گونه است كار ديگر شيطان كه آراستن هدفهاى پليد و اسراف و آزمندى است و همهء آنها مانعى براى بهرهمندى كامل و سالم از خيرات و نيكيهاى زمين به شمار مىرود .
«
وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ
- و در پى شيطان گام مگذاريد كه او دشمن آشكار شما است . » / 310 او نمىخواهد كه شما از نعمتهاى زندگى بهرهمند شويد ، پس چرا از او