مىخورد ، و باقى فرزندان امت با اوضاع و احوال دشوارى روزگار مىگذرانند كه آبستن حياتى شرافت آميز است ، و بر امت لازم است كه آمادهء فداكارى باشد تا بتواند به پيش برود و منابع نيروى آن منفجر شود و پيوستگى و سختى و ژرفى آن را افزايش دهد .
«
وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ / 288 وَ الثَّمَراتِ
- و ما شما را با ترس و گرسنگى و كم شدن مالها و جانها و ميوهها مىآزماييم . » زندگى سازندهاى است كه لازم است امت ، پيش از شروع كردن به سير صعودى آن را بگذراند ، و دورهء گردآورى سرمايه براى كسى كه خواستار تجارت است يا دورهء تحصيل و درس خواندن براى كسى است كه مىخواهد بصيرت پيدا كند يا عالم شود ، و بنا بر اين دورهء بخشندگى است و در اين برههء از زمان واجب است كه امت به زيور صبر و شكيبايى آراسته باشد .
«
وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ
- و شكيبايان را مژده ده . » [ 156 ] «
الَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ
- ( يعنى ) كسانى كه چون مصيبتى به ايشان رسد ، گويند ما براى خداييم و همه به او بازمىگرديم . » اينان به خود مصيبت نگاه نمىكنند ، بلكه به آن در ضمن چارچوبى كلّى مىنگرند كه در آن قرارشان دادهاند ، پس - در خلال رسيدن مصيبت - چنان تصور مىكنند كه در راه خدا مجهز و آمادهء براى نبرد شدهاند ، و جانهاى خودشان را در مقابل به دست آوردن خرسندى خدا فروختهاند ، و كسى را كه كالايى را فروخته نرسد كه آن را مطالبه كند ، و مسلمان راستين در انديشهء تن يا مال خود نيست ، از اين رو كه آن را پيش فروش كرده است ، و در پايان همهء اين چيزها ، عاقبت سعادتمندانهاى را پيش خود مصور مىسازند كه ، اگر در راه خدا صبر پيشه كنند ، انتظار آنان را مىكشد .
هر ضرر و زيانى در راه خدا ، مىبايستى در چارچوب آن نگرش تاريخى