يا چيزى را قطع مىكردند كه براى كرامت و حيثيّت انسان زيان بزرگتر داشت . / 153 «
وَ فِي ذلِكُمْ بَلاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظِيمٌ
- و در اين آزمايشى بزرگ از پروردگار شما بود . » شرى بزرگ بود ولى ، با وجود اين ، عنوان آزمايشى داشت كه ممكن است آن را مقدمهاى براى پيدايش يك ارادهء نيرومند براى پايدارى و مبارزه و در نتيجه آزاد شدن حقيقى محسوب داشت .
[ 50 ] ولى بنى اسراييل نمىتوانستند از اين مصيبت جز به فضل رسالتى الاهى خلاص شوند كه چون فرارسيد آنان را از ستم طاغوتيان خلاص كرد :
«
وَ إِذْ فَرَقْنا بِكُمُ الْبَحْرَ فَأَنْجَيْناكُمْ وَ أَغْرَقْنا آلَ فِرْعَوْنَ وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ
- و در آن هنگام كه دريا را براى شما شكافتيم و شما را نجات داديم و آل فرعون را غرق كرديم در حالى كه شما به آنان نگاه مىكرديد . » و چه زيبا است كه محرومى به جلاد خود در حالى نگاه كند كه امواج دريا ، به كيفر گناهان آن جلاد ، او را در مقابل چشم آزار ديدگان از او غرق كند .
[ 51 ] طاغوت از بين رفت ، ولى آثار تسلط او بر جانها باقى بود ، و در حالت تسليم و شكست نفسانى و خويگر شدن بر خضوع ستمديدگان مشاهده مىشد .
فرمانده و نجات دهندهء بنى اسراييل آنان را چند روز ترك كرد ، و چون به نزد ايشان بازگشت آنان را در حال سجده كردن به گوساله يافت . چه هنوز در جان خود ، على رغم آزاد شدن ظاهرى ، برده و خدمتگزار بودند . آنان به انقلابى فرهنگى نياز داشتند كه جانهاشان را از چنگال ذلّت و سر فرود آوردن خلاص كند ، و به همانگونه نيازمند انقلابى اجتماعى بودند كه از بردگى سرمايهدارى گنديدهاى كه به نظام طاغوتى فرعون وابسته بود برهاند . و همچنين به انقلابى علمى نياز داشتند كه آنان را از حضيض ماديات بيرون آورد و به عالم يكتاپرستى ناب برساند . و همچنين به انقلابى عمرانى محتاج بودند كه راهنماى ايشان در ساختن شهرها و كشاورزى در زمين بوده باشد .
در آنچه پس از اين مىآيد خواهيم ديد كه چگونه رسالت الاهى اين