[ المسكنة ] : مسكينى كه در اين جا « مسكنة الفاقة و الحاجة » است ، يعنى ذلّت و خوارى فقر و نيازمندى .
[ باءوا ] : يعنى منصرف شدند و بازگشتند ؛ و اين كلمه معمولا وصل با يكى از دو كلمهء « به خير » يا « به شر » به كار مىرود ، و بيشتر در شر مىآيد همچون « باء بذنبه » .
/ 151
نقش رسالتهاى خدا در ساخته شدن تمدّنها
رهنمودهايى از آيات :
پيوسته ، آيات اين سوره از همان انديشهاى بحث مىكند كه قرآن آن را آغاز كرد و گفت : كسانى كه متمسّك به رسالتهاى الاهى باشند ، باكى بر ايشان نيست و اندوهگين نخواهند شد ، و از زندگى بنى اسراييل داستانهايى براى ما نقل مىكند كه از آنها معلوم مىشود چگونه رسالتهاى خدا در رهانيدن انسان معذّب و ناكام نقشى ايفا كرده است ، همچون براى بنى اسراييل در زمان فرعون ، و چگونه پيامبران اين انسان گرفتار را به ساحل امن و امان مىرسانند .
و سپس از اين بحث مىشود كه چگونه رسالت انسان را از لحاظ فرهنگى و اجتماعى و علمى و عمرانى رشد داده و او را از رسوبات جاهليت رهانيده است ، و سپس راه تمدن و شهرنشينى را در برابر او روشن كرده و او را به وسايل فراهم آوردن آب و كشت و زرع مجهز كرده است .
سپس چگونه شهر و آسايش اجتماع رسالتى و دينى را تهديد كرده و آن را به اجتماعى سست و در حال فروريختن درآورده است .
/ 152 قرآن ، در اين جا نقش پيام رسانى الاهى را در پيدايش تمدّن بشرى آشكار مىسازد ، و از بعضى عوامل ديگر نيز ياد كرديم كه پس از اين ان شاء اللَّه به آنها