است ، زيرا قلب از عمل افتاده بود ، چشمها به صورت دوربينهاى عكّاسى درآمد كه از چيزها تصوير برمىدارد بدون اينكه چيزى از آنها بفهمد .
اينان از خدا چه انتظار دارند ؟ كسى كه چشمان خود را بسته و در تاريكى راه مىرود ، انتظار ديدن چه چيز را دارد ؟ آيا مىتوان توقع داشت كه او سالم به خانهء خود برسد ؟ يا به گورستان يا بيمارستان ؟
«
وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ
- و آنان را عذابى بزرگ ( در پيش ) است . » [ 8 ] منافقان كيانند ؟
آنان را صفاتى چند است كه آشكارترين آنها اين است كه مىگويند ايمان آورديم در حالى كه مؤمن نيستند :
«
وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ وَ بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَ ما هُمْ بِمُؤْمِنِينَ
- و بعضى از مردم كسانيند كه مىگويند به خدا و به روز ديگر ايمان آوردهايم در صورتى كه مؤمن نيستند . » [ 9 ] و بدان جهت كه منافقان در زير پوشش ايمان نفاق مىورزند ، در آن مىكوشند كه در عبادتها مبالغه كنند ( زياد خواندن ريايى نماز ) و مىخواهند خدا و مؤمنان را فريب دهند ، در صورتى كه / 106 حقيقة خود را مىفريبند ، زيرا تصور مىكنند كه مىتوانند دين حقيقى را با از دست ندادن دنيا و شهوات آن براى خود نگاه دارند ، و به اين گمان آغاز كردهاند كه اعمال ( ظاهرى و قشرى ) ايشان دين است ، و بدين گونه ، دين را از معانى آن تهى مىكنند و براى آن معنى تازهاى مىسازند و خود را از فايدههاى بزرگى كه از دين حقيقى در صورت ملتزم بودن به آن به دست مىآيد ، محروم مىكنند . به همين جهت خدا مىگويد :
«
يُخادِعُونَ اللَّهَ وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ ما يَخْدَعُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَ ما يَشْعُرُونَ
- خدا و كسانى را كه ايمان آوردهاند مىفريبند ، و جز خودشان را نمىفريبند ولى نمىفهمند ! » سپس خداوند به تفصيل دربارهء خود فريبى اين منافقان بدون اين كه خود از آن آگاهى داشته باشند بحث مىكند و مىگويد :