به طرف و جهت قبله است ، و به همين قياس اگر طول و عرض بلد مورد نظر از طول و عرض مكّه كمتر بود و يا از نظر طول كمتر و از حيث عرض بيشتر و يا عكس آن يعنى از نظر طول بيشتر و از حيث عرض كمتر باشد .
مثلا مكّه در بخش جنوب شرقى بلد قرار گرفته باشد ، در اينحال از نقطهء جنوب و شمال بفاصله بين طول بلد و مكّه به طرف مشرق شمرده و خطّى بين آن دو وصل مىكنيم و از دو نقطهء مشرق و مغرب به طرف جنوب به قدر فاصلهء بين دو عرض خطّى بين آن دو بايد وصل نمود سپس از مركز دائره خطّى به نقطهء تقاطع دو خطّ ياد شده اخراج مىنمائيم ، پس آن خطّ به طرف قبله است .
و امّا اگر عرض بلد با عرض مكّه مساوى باشد قاعده براى تعيين خطّ سمت و تشخيص قبله آنست كه بايد درجه هشتم از برج جوزاء يا درجه بيست و سوم از سرطان را در حالى كه در يكى از اين دو درجه باشد بر خطّ وسط السّماء كه خطّى است مستقيم و صفحهء اسطرلاب را تنصيف نموده و بوسط كرسى مىگذرد قرار داد ( مقصود آنست كه از اسطرلاب كه براى تعيين عرض بلاد استفاده مىكنند بايد كمك گرفت ) سپس مكانى كه از اجزاء حجره ديده مىشود نشانه بايد گذاشت و پس از آن به قدر فاصله بين طول بلد و طول مكّه لازم است عنكبوت را به طرف مغرب چرخاند مشروط باينكه طول بلد از طول مكّه بيشتر باشد و عنكبوت را بخلاف مغرب يعنى مشرق بايد چرخاند اگر طول بلد كمتر از طول مكّه باشد .
و وقتى درجه هشتم جوزاء و بيست و سوّم سرطان از مقنطرات ارتفاع بانتهاء رسيد ، پس سايهء مقياس در وقت رسيدن آفتاب به آن دو جزء به طرف قبله مىباشد .
[ طريق ديگر ]
متن : طريق آخر اسهل من الاوّل : فخذ حال كون الشّمس فى احد الجزئين السّابقة لكلّ خمسة عشر درجة من التّفاوت بين الطّولين ساعة و لكلّ درجة اربع دقائق ، فاذا مضى من نصف النّهار به قدر ما معك من السّاعات و الدّقائق ان زاد طول البلد و بقى له بقدره ان نقص فظلّ المقياس حينئذ خطّ سمت القبلة و هى الى خلاف جهة الظّلّ .