لاجرم به اين نام موسوم شده است .
قوله : و اذا اجتمع بها : ضمير فاعلى در « اجتمع » به قمر و ضمير مجرورى در « بها » به شمس راجع است .
قوله : حال بيننا و بينها : ضمير در « حال » به قمر و در « بينها » به شمس عود مىكند .
قوله : فسترها كلّا : ضمير فاعلى به قمر و ضمير مفعولى به شمس راجع بوده و اينحالت را براى شمس كسوف كلّى گفته چنانچه اگر مقدارى از آن ديده نشود و گرفته گردد كسوف جزئى خوانند .
قوله : و اذا استقبلها كذلك : ضمير فاعلى به قمر و ضمير مفعولى به شمس راجع بوده و مقصود از كذلك يعنى در دو نقطهء رأس و ذنب اينحالت پيش بيايد .
استقبال : عبارتست از آنكه بين كره قمر و شمس به مقدار نيم دور يعنى « 180 » درجه فاصله شود .
قوله : داخل مخروط ظلّها : مىتوان « ظلّها » را خبر براى مبتداء محذوف قرار داد و تقدير را چنين گرفت « داخل مخروط هو ظلّها » بنابراين جملهء اسميّه صفت است براى « مخروط » .
[ فصل چهارم : در آنچه تعلق به كره زمين دارد ]
متن : الفصل الرّابع فيما يتعلّق بالأرض و فى اختلاف اوضاع بقاعها الدّائرتان الحادثتان على سطح الارض من تقاطع الافق و المعدّل على قوائم تقسيماتها ارباعا و المعمور احد الرّبعين الشّماليين بسبع من المدارات الى سبع قطاع مستطيلة متفاوتة فى النّهار الاطول به نصف ساعة و هى الاقاليم و مبدئها عند الجمهور حيث النّهار الاطول يبمه و هذه صور الاقاليم و فيها من البلاد المشهورة .