و الواقع بين طرفه و بين اوّل الحمل من الممثّل على التّوالى وسطها فمادامت هابطة ينقص تعديلها من وسطها و مادامت صاعدة يزاد عليه فيحصل على الحالين تقويمها و هو قوس من الثّانية بين اوّل الحمل و طرف الخطّ التّقويمى على التّوالى .
ترجمه : مبحث تعديلات و براى كواكب سيّاره هفتگانه تعديلاتى است كه حركات افلاك خارج مركز و تداوير موجب پيدايش آن است و چون از حيث عدد كمترين آنها تعديل شمس است لاجرم بر خصوص آن اقتصار شده و در اين رسالهء مختصر فقط بذكر همان مىپردازيم .
تعديل شمس تعديل شمس : عبارت است از قوسى از فلك ممثّل كه بين دو طرف خطّ تقويمى و طرف خطّ وسطى قرار گيرد .
خطّ تقويمى : آنست كه از مركز عالم به طرف جانب اعلى خارج شده و بمركز شمس اصابت نموده و از آن مرور نمايد .
خط وسطى : آنست كه از مركز عالم به طرف جانب اعلى خارج شده و بمركز شمس مرور نكند بلكه موازى با خطّى بوده كه از مركز فلك خارج مركز خارج و بمركز شمس اصابت نمايد و آنچه از فلك ممثّل بين طرف اين خطّ و اوّل برج حمل واقع مىشود بر توالى موسوم به وسط شمس مىباشد .
پس مادامى كه خورشيد از اوج به حضيض هبوط نمايد تعديلش ، از وسطش كمتر و ما دامى كه به عكس از حضيض به اوج صعود كند بيشتر از آن گردد ، پس بر ايندو حال يعنى نقصان تعديل از وسط در حال هبوط و ازديادش بر آن در حال صعود تقويم شمس حاصل مىشود پس بايد بگوئيم :
تقويم شمس : عبارتست از قوسى از فلك البروج كه بين اوّل برج حمل و طرف خطّ تقويمى بر توالى قرار گيرد . شكل ( 22 ) .
تحفة الأحباب شرح فارسى بر تشريح الافلاك ( فارسى ) — صفحة 59
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٩