قوس من السّادسة بينها و بين الثّامنة قوس سمت تلك النّقطة و سمت ارتفاعها ايضا .
ترجمه : دهم دايرهء ارتفاع و از آن گاهى به دايرهء سمتيه نام مىبرند ، اين دايره از نقطهاى كه در فلك فرض شده و دو قطب دايره ششم مرور مىكند ، و دايره ششم « افق » را بر دو نقطه موسوم به نقطه « سمت » قطع مىنمايد و خطّى كه اين دو نقطه را بهم وصل مىكند خطّ سمت نام دارد ، و كوتاهترين قوسى كه از ايندايره بين دايره ششم و اين نقطه « نقطه سمت » واقع مىشود بنام ارتفاع نقطه مشهور است در صورتى كه نقطه فوق دايره ششم باشد و به نقطهء انحطاط موسوم بوده اگر در تحت دايرهء مزبور واقع شده باشد و كوتاهترين قوسى كه از دايره ششم بين اين دايره « دايرهء عاشر » و دايره هشتم واقع است بنام « قوس سمت » اين نقطه خوانده شده و به « سمت ارتفاع نقطه » نيز ياد مىشود .
شرح
قوله : دائرة الارتفاع : وجه تسميه آن به اين اسم آنست كه قوس ارتفاع از اين دايره اخذ مىگردد .
قوله : و قد تسمّى السّمتيه ايضا : و در وجه تسميه آن به اين اسم گفتهاند : چون دايره مزبور بيكى از دو طرف قوس السّمت مرور مىنمايد .
قوله : مفروضة من الفلك : مقصود فلك اعلى يعنى فلك اطلس است .
قوله : و تقطعها على نقطتى السّمت : ضمير فاعلى در « تقطعها » به دايره عاشر و ضمير مفعولى به دايره سادسه عود مىكند ، و از تقاطع آن با دائره ششم در دو نقطه مزبور زواياى قائمه حاصل مىشود .
قوله : و الواصل بينهما خطّ السّمت : ضمير در « بينهما » به دو نقطه سمت راجع بوده و در وجه تسميه خطّ بخطّ سمت گفتهاند : چون دو سر آن عبارتند از دو نقطه سمت .