پنج كس خمس خونبهاى غرق شده واجب است [ 1 ] برقول بعضى از مجتهدين « 1 » .
قسم نهم : آنكه سه خمس خونبها در آن لازم است
چون شكستن دوازده دندان پيش ؛ شش از پائين كه ابتداى آن از دندان پيشتر باشد و انتهاى آن از دندان پستر و شش از بالا به طريق مذكور .
قسم دهم : آنچه در آن دو خمس خونبها لازم است
و آن دو امر است :
اوّل : شكستن شانزده دندان كه از دندانهاى پيش نباشد .
دوم : هر گاه كسى كارى كند كه هردو خصيهء شخصى بزرگ شود .
قسم يازدهم : آنچه در آن چهار خمس خونبها لازم است
و آن در صورتى است كه كسى كارى كند كه هردو خصيهء شخصى بزرگ شود ، چنان كه قادر برآن نباشد كه در وقت رفتن پايها را نزديك گذارد .
قسم دوازدهم : آنكه موجب سُدس خونبهاست
و آن در صورتى است كه چيزى از يك سوراخ بينى شخصى بگذرانند آنگاه جراحت نيك نشود . [ 2 ]
قسم سيزدهم : آنچه موجب عشر خونبهاست
و آن پنج امر است :
هامش
[ 1 ] اين اطلاق صحيح نيست و آنچه آن بعض گفته و مورد خبر است شش نفر طفل در فرات بودند يكى غرق شد و دو نفر از آنها شهادت دادند كه آن سه نفر ديگر غرق كردهاند او را و آن سه نفر شهادت دادند كه آن دو نفر غرق كردهاند ، پس حكم فرمودند : اميرالمؤمنين عليه السلام بر هر يك از پنج نفر به خمس ديه و اين قضيّه خاصّه است و تعدّى از آن مشكل است . ( يزدى )
[ 2 ] محلّ تأمّل است . ( تويسركانى )
* بر قول بعضى و بعضى پنجاه دينار گفتهاند . ( يزدى )
( 1 ) شهيد ثانى ، روضه 10 : 147 .