منقول است [ 1 ] « 1 » . دوم آنكه هر يك از گزنده [ 2 ] و كسى كه بر او سوار بوده ثلث خونبها دهند و ثلث ديگر ساقط است چه او خود به لعب سوار شده . سوم آنكه اگر گزنده لجاج كرده باشد آنكس را در انداختن به حيثيّتى كه بىاختيار نفرت كرده خونبها برگزنده است و اگر چنين نباشد خونبها بركسى است كه انداخته ، و اين قول سوم اقوى است .
هجدهم : زن شخصى ديگرى را در خانه پنهان كرده باشد [ 3 ] و بعد از آنكه برشوهرش ظاهر شود آن شخص را بكشد خونبهاى او را آن زن مىدهد برقول بعضى از مجتهدين « 2 » و اقوى آن [ 4 ] است كه خون آن شخص هدر است .
نوزدهم : هر گاه شخصى طفلى را به اذن ولىّ خواهد كه شنا ياد دهد پس او را غرق كند ضامن خونبهاى آن طفل است خواه تقصير كرده باشد و خواه نكرده باشد ، و بعضى از مجتهدين گفتهاند كه : اگر تقصير نكرده ضامن نيست [ 5 ] « 3 » .
بيستم : هر گاه كسى در راه مسلمانان بنائى احداث كند يا سنگى بگذارد چنان كه راه تنگ شود و شخصى به سبب آن كشته گردد ضامن خونبهاى آن شخص است هر گاه بىاذن امام احداثكرده باشد ، امّا اگر راهگشاده باشد و امام اذن دادهباشد ضامننيست . [ 6 ]
هامش
[ 1 ] - حديث منقول اين است كه نصف برگزنده و نصف برگزيده شده است . ( يزدى )
[ 2 ] اين نيز منقول از اميرالمؤمنين عليه السلام است . ( يزدى )
[ 3 ] و آن مرد صديق آن زن باشد به زنا . ( يزدى )
[ 4 ] اين قول اقرب به قواعد است لكن در حديثى وارد شده كه ديهء آن شخص بر زن است و احتياط خوب است . ( تويسركانى )
[ 5 ] اقوى ضمان است مطلقاً . ( تويسركانى )
[ 6 ] اقوى عدم ضمان است با جواز احداث بناء در طريق از جهت اذن امام يا از جهت ديگر
( 1 ) مفيد ، ارشاد : 105 و مقنعه : 750 . وسايل 29 : 240 .
( 2 ) ابن ادريس ، سرائر 3 : 363 . محقّق ، شرايع 4 : 253 . علّامهء حلّى ، قواعد 3 : 653 . فخرالمحقّقين ، ايضاح 4 : 661 .
( 3 ) محقّق ، شرايع 4 : 254 . علّامهء حلّى ، قواعد 3 : 653 و تحرير 5 : 545 . شهيد ثانى ، مسالك 15 : 363 و 364 .