ديگر زمانيات هويتى خارج از زمان ندارند و هر موجودى از موجودات زمانى ، مرتبهاى از مراتب حركت و زمان است و فرض موجودى در غير آن مرتبه از زمان كه واقع شده عيناً مثل اين است كه فرض كنيم آن موجود آن موجود نباشد و ما در مقالهء 10 كه مستقلًا از قوه و فعل و حركت و زمان بحث مىكنيم به تفصيل در اطراف اين مطلب عالى و ارجمند بحث خواهيم كرد و نظريههاى جديدى كه اخيراً در تأييد اين مطلب از طرف فلاسفه و دانشمندان فيزيك و رياضى ابراز شده بيان مىكنيم . در اين جا به دلائل مخصوصِ اين مطلب نمىپردازيم ، فقط براى آن كه خوانندهء محترم مقصود را واضحتر درك كند با يك تشبيه مطلب را توضيح مىدهيم :
زمانيات شبيه اعداد و مراتب آنهاست
زمانيات را با مراتب زمانىشان نبايد به دانههاى زنجير كه پشت سر يكديگر رديف شدهاند يا به اشيائى كه در يك صندوق يا اطاق جا داده مىشود تنظير كرد . آنچه از اين لحاظ شبيه زمانيات و مراتب زمانى است اعداد و مراتب آنهاست .
اعداد از « يك » تا « لانهايت » مراتبى را تشكيل دادهاند و هر عددى مرتبهاى را اشغال كرده كه به موجب آن مرتبه مقدم بر بعضى و مؤخر از بعضى ديگر است . مثلًا عدد 5 مرتبهاى را بين 4 و 6 و عدد 8 مرتبهاى را بين 7 و 9 واجد است و همچنين . . . ولى عدد پنج در مرتبهاى قرار گرفته كه مقدم بر مرتبهء عدد چهار و متأخر از مرتبهء عدد 6 و ساير اعداد بالاتر است .
حالا ببينيم چه نسبتى بين هر عددى و مرتبهء آن عدد است ؟ و آيا مرتبهء هر عددى خارج از حقيقت آن عدد است يا خارج نيست بهگونهء مسلم مرتبهء هر عددى بيرون از حقيقت آن نمىباشد بلكه مرتبهء هر عددى مقوّم آن عدد است ؟ و به عبارت ديگر اگر يك عدد را در غير مرتبهء خودش فرض كنيم مثل آن كه 5 را به جاى 8 و 8 را به جاى 5 فرض كنيم آن عدد خودش خودش است و فقط جايش تغيير كرده يا آن كه در اين فرض آن عدد آن عدد نيست ؟ يعنى آيا در اين صورت 5 همان 5 است كه در جاى 8 قرار گرفته و 8 همان 8 است كه در جاى 5 قرار