رحمت حضرت بارى تعالى واقع مىشود ، وى غضب را كنترل خواهد كرد .
علم و تجربه به ما كمك مىكند كه از پادشاهان انتظار عدالت نداشته باشيم ، ولى اينكه صدور عدالت از قدرتمندان امكان ندارد صحيح نيست . عمر بن عبدالعزيز از حاكمان عادل تاريخ است . كورش كبير يا ذوالقرنين جزو پادشاه عادل زمان خويش است . « 1 »
قدرت نظامى و سياسى ، طغيان به بار مىآورد ، ولى نه در انسانهاى خودساخته و مهذب .
ما در اينگونه موارد مديون دين و علم هر دو هستيم . قلمرو علم در كشف ضرر و زيان خوردنىها و نوشيدنىها و تخريب زلزلهها و بمبهاى اتمى و پيامد بيمارىهاى مختلف است .
ازدياد قند و چربى را آزمايشهاى علمى به ما نشان مىدهد و از نظر عقلى اخطار و هشدارى است كه بايد توجه كنيم ، ولى عشق به زندگى و بقاى آن است كه ما را وامىدارد بهداشت را رعايت كنيم و به رژيم غذايى پناه ببريم .
از سوى ديگر ، فلسفه ، نتايج قطعى علم و تجربه را صغراى قضيه براى كبراى كلى قرار داده و استنتاج فلسفى مىكند و گرنه خود علم ساكت است و بايد و نبايدى ندارد .
البته عقل و دين از اكتشافات علمى بهرهمند مىشوند و احكامى صادر مىكنند . وقتى علم ثابت كرد كه الكل صنعتى مسكر نيست ، فقيه به پاكى و عدم نجاست آن فتوا مىدهد كه اگر دارويى چنين الكلى داشته باشد ، خوردن و آشاميدن آن حرام نيست . اكنون جلد دوم پايان يافت و جلد سوم اين مجموعه به زودى تقديم خواهد شد .
و آخر دعوانا أن الحمد لله رب العالمين
هامش
( 1 ) . جمعى از محققان معتقدند كه كوروش كبير همان ذوالقرنين است