فلسفه را براى بشر به وجود آورده است .
فلسفه ، سراپاى هستى را جولانگاه فكر بشر قرار مىدهد و عقل و فكر انسان را بر روى بال و پر خود مىنشاند و به سوى عوالمى كه منتهاى آرزو و غايت اشتياق انسان ، سير در آن عوالم است ، پرواز مىدهد . تاريخ فلسفه با تاريخ فكر بشر توأم است ، لهذا نمىتواند يك قرن و زمان معين و يا يك منطقه و مكان معين را به عنوان مبدأ و منشأ اصلى پيدايش فلسفه در روى زمين معرفى كرد ؛ بشر به حكم خواهش فطرى خويش هر وقت و در هر جا كه مجال و فرصتى براى تفكر پيدا كرده است ، از اظهار نظر دربارهءنظام كلى عالم خوددارى نكرده است و تا آنجا كه تاريخ مىتواند نشان بدهد در بسيارى از نقاط جهان ؛ مانند : مصر ، ايران ، هند ، چين و يونان ، فلاسفه و متفكرين بزرگ ظهور كردهاند و مكاتب فلسفى مهمى به وجودآوردهاند و از دورانهايى كه فاصلهء تاريخى زيادى با ما ندارد و دست تطاول ايام نتوانسته است تمام آثار آن دورهها را محو كند ، كم و بيش آثار فلسفى باقى مانده است .
از آثار دورههاى بالنسبه قديم ، از همه بيشتر و بهتر ، آثار نهضت عظيم علمى و فلسفى يونان ، كه تقريباً از دو هزار و ششصد سال قبل آغاز مىشود ، باقى مانده است ، زيرا از آن وقت تاكنون فترتى كه موجب محو و نابودى كلى آن آثار بشود حاصل نشده است . آن نهضت فكرى كه در كرانههاى آسياى صغير و يونان پديد آمد ، در اسكندريه تعقيب شد و هنگامى كه حوزهء اسكندريه و آتن رو به نابودى و اضمحلال كلى مىرفت و ژوستى نين ، امپراتور روم شرقى در سال 529 ميلادى دستور تعطيل دانشگاهها و بستن درهاى مدارس آتن و اسكندريه را داد و دانشمندان از بيم ، متوارى شدند و حوزههاى تدريس و تعليم به هم خورد ، در يك قطعهء ديگر جهان ، نهضت ديگرى با طلوع اسلام آغاز شد و مقدمات مدنيّت جديد و عميق ديگرى فراهم آمد .
در اثر تشويق و تجليلى كه از طرف پيشواى عظيمالشأن اسلام و اولياى بزرگواران دين از مقام دانش و دانشجويى شد ، شعلهء طلب علم ، دو مرتبه در دلها روشن گشت تا آن كه تمدن وسيع و عظيم اسلامى به وجود آمد ، رشتههاى مختلف علوم تدوين و تنظيم شد ، كتابها از زبانهاى مختلف و بيش از همه ، كتب يونانى ترجمه شد ، مدارس و دانشگاهها از نو تأسيس گشت ، كتابخانهها پديد آمد ، شهرهاى بزرگ كشور پهناور اسلامى مهد علوم و محل آمد و شد محصّلين گشت . از اروپاى فعلى و ساير نقاط جهان دانشجويان به كشورهاى اسلامى اعزام شدند ، تا آن كه بالأخره پس از گذشت چند قرن ، تحول جديد اروپا پديد آمد و در عالم علم و دانش ، رخ داد آنچه رخ داد ؛ ولى چيزى كه از نظر تاريخ مسلم است اين است كه ، يونان قديم نيز
تحريرى بر اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسى ) — صفحة 22
مساهمون: محمد باقر شريعتى سبزوارى
ص٢٢