مقالهء سوم :
علم و ادراك
سخنى كه در اين مقاله خواهيم راند مربوط به علم « ادراك » بوده و به منظور كنجكاوى از هويت و سنخ واقعيت آن مىباشد و البته گفت و گو در عقايد سفسطه و ايدهآليسم ( مقاله 2 ) بود كه طرح ابحاث علم : - هويت علم - اندازه واقعنمايى علم - ارزش معلومات - خطاى علم - پيدايش كثرت در علوم - اختلافات خانوادگى علم - را در پى مقاله دوم ايجاب مىكرد و گرنه اين گفت و گو در فلسفه ، از نقطه نظر سوق برهان از بسيارى از مباحث متأخرتر است .
تمثيل
فرض كنيد قطعه عكسى را به درازاى 12 سانتيمتر و پهناى 8 سانتيمتر در دستتان گرفته و به تماشاى آن كه مشتمل به يك منظره و بساط يك خانواده چند نفرى است ، پرداختهايد .
درياچهاى است كه آب زلال آن مانند نقره خام روىهم چيده شده و با امواج چينچين خود اهتزاز پر نشاط هوا و وزش نرم نسيم را حكايت مىكند ! در كنار اين درياچه ، چمنى نغز با درختانى سرسبز كه جستهجسته در گوشه و كنار مرغزار خودنمايى كرده و با جامههاى زيباى خود در رهگذر نسيم بهارى مىيازند و مىنازند