بالاتر از آن را نمىتوان تصور كرد . . . .
و « چوئنلاى » در پاسخ من ، در مورد « موبوتو » و « كيزنگا » - معاون لومومبا كه توسط موبوتو عفو شد ! ولى وقتى كه به كشورش برگشت بلافاصله به دستور او اعدام گرديد - گفت : « ما بايد گرايشهاى جديد موبوتو را تأييد كنيم » ؟ ! ! ( مراجعه شود به كتاب : احاديث فى آسيا تأليف محمد حسنين هيكل ، چاپ دارالمعارف لبنان ، فصل :
« مذاكره طولانى با چوئنلاى » صفحه 94 و فصل « شب نشينى با موبوتو در پكن » صفحه 208 - 209 ) .
« هيكل » باز در مذاكرات « عبدالناصر و گوارا » شركت مىكند و از گوارا چنين نقل مىكند : « . . . من تناقضات موجود در كمونيسم را نتوانستهام حل كنم . من وقتى كه به عنوان نمايندهء كوبا با رهبران شوروى مذاكره مىكردم ، ديدم كه آنها مىخواهند مواد خام ما را به همان قيمتى خريدارى كنند كه دنياى سرمايهدارى و استعمارى مىخريد . . . من هرگز نمىتوانستم اين را از يك دولت سوسياليست بپذيرم ، با آنها به مذاكره نشستم و وقتى پرسيدم پس شما چه فرقى با استعمارگران داريد كه همين قيمتها را براى ما ديكته مىكردند ، گفتند : « ما كاملًا نظريه شما را مىفهميم و مىدانيم كه مواد خام محصول رنج و عرق و خون ملتهاى عقب افتاده است ، ولى ما چارهاى جز اين نداريم . مامجبوريم آنها را در بازار پر رقابت دنيا بفروشيم » و من گفتم : شما با وسايل توليدى ماشينى كه داريد ، مزد زيادى بابت محصولات خود نمىپردازيد ، و با اين كه اين محصولات به بهاى كمى براى شما تمام شده است ، چرا آنها را به همان قيمت به اصطلاح جهانى ! بر ما مىفروشيد ؟ آيا معناى اين امر آن نيست كه ما در هر حال بايد سركوب شويم ؟ « 1 »
ظاهراً بر اين گفتار صريح و شجاعانه توضيحى نبايد افزود كه از
هامش
( 1 ) . كتاب « عبدالناصر و العالم » تأليف هيكل ، چاپ بيروت ، دارالنهار ، ص 467 - 468 . فصل « عبدالناصر و جيفارا . . . »