وجوب چنين كار و فعلى پيش قوه فعاله مقيد به فقدان كار بىرنج يا كمرنج بوده پس در موردى كه در فعل بىرنج و با رنج فرض شود انتخاب بىرنج معين خواهد بود .
و روى اين اصل مىباشد كه تطور و تحولى در همه اعتباريات ، در جميع شئون انفرادى و اجتماعى انسان موجود مىباشد ( و ممكناست افكار ساير جانوران زنده به ويژه افكار انفرادى آنها كم و بيش بهرهاى از اين تطور و تحول داشته باشد ) چنانكه تأثير اين اصل در عادات و رسوم و لغات در انسان بسيار روشن است . انسان پيوسته مىخواهد با سرمايه كم ، سود بسيار برد و با تلاش سبكتر ، كارى سنگينتر انجام دهد .
و اگر چنانچه گاهى نتيجه معكوس پيش آمده و سير تطورى از شكل آسانتر به حالت دشوارترى تبديل مىشود و يا عادات و رسم سادهترى به يك مرحله پيچيدهترى مىرسد ، نه از راه تطور تنها است ، بلكه اغراض ديگرى ضميمه و پيوند اصل شده و سنگينى بار آورده ، چنان كه زندگى ساده و بسيط انسان اولى فعلًا به شكل بسيار دشوار و سختى افتاده ولى استفادههاى بسيار ديگرى منظور شده كه به اصل افزوده شده و حالت بغرنجى پيدا كرده ، مثلًا انسان اولى تنها گرسنگى احساس كرده و تنها براى سيرى ، علف يا گوشت خام مىخورده ولى انسان امروز از تغذيه ، تنها سيرى نمىخواهد و مقاصد ديگرى نيز دارد و همچنين . . . .
4 . اصل استخدام و اجتماع
ما در خارج به هر پديده مادى كه مىرسيم تركيبى ، يا همراه تركيبى است كه براى حفظ بقاى خود از خارج به نحوى استفاده مىنمايد و اين خاصيت در همه موجودات و به ويژه در يك دسته از موجودات كه جانوران زنده را تشكيل مىدهند بسيار روشن مىباشد . اين دسته مثلًا آب را نوشيده و گياه يا ميوه را خورده و با به كار انداختن جهاز تغذيه و هضم مخصوص خود اجزائى را كه براى بدن خود لازم دارد ،