مقالهء ششم : دراكات اعتبارى
اعتباريات و علوم غير حقيقى يا انديشههاى پندارى
حافظ گويد :
ماهى چو تو آسمان ندارد * سروى چو تو بوستان ندارد
فردوسى گويد :
دو نيزه دو بازو دو مرد دلير * يكى اژدها و يكى نره شير !
لابد از اين شعرهاى بزمى و رزمى ، تاكنون هزارها شنيدهايد و مىدانيد كه شعرا يك موضوع بزمى را از گل و سبزه و بهار و مى و مطرب و معشوقه يا يك موضوع رزمى را از مردان سلحشور و دلاوران رزمجو و صحنههاى جنگى با دست مشاطه خيال آرايش داده و در حجله دل به كرسى مهر نشانيده يا در جلگه هولناك پندارى پيشتازى نمودهاند .
و البته مىدانيم كه اين سليقه تنها به شعر و شعرا اختصاص ندارد در نثر نيز قابل اجراست و همهء ما كم و بيش همين سليقه را با غريزه تخيل داشته و همه روزه در مفردات و مركبات معانى با استعاره و تمثيل نمونههايى از آن به وجود مىآوريم .
و مىدانيم كه اين كار بيهوده نيست و در به كار بردن اين سليقه و پيمودن اين راه ، غرض و هدفى داريم . و آن همانا تهييج احساسات درونى است كه با عمل تشبيه و