و
« لِيَمِيزَ اللَّهُ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَ يَجْعَلَ الْخَبِيثَ بَعْضَهُ عَلى بَعْضٍ فَيَرْكُمَهُ جَمِيعاً فَيَجْعَلَهُ فِي جَهَنَّمَ »
« 1 » 246
آيات مشعر به رستاخيز موجودات غير ذى روح
به اصل مطلب بازگرديم . از آيات مشعر به رستاخيز موجودات غير ذىروح اين آيه است :
« وَ مَنْ أَضَلُّ مِمَّنْ يَدْعُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ مَنْ لا يَسْتَجِيبُ لَهُ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ وَ هُمْ عَنْ دُعائِهِمْ غافِلُونَ * وَ إِذا حُشِرَ النَّاسُ كانُوا لَهُمْ أَعْداءً وَ كانُوا بِعِبادَتِهِمْ كافِرِينَ »
« 2 » ضمير در « كانوا » در هر دو موضع به معبودات غير خدا راجع است همانگونه كه آيهء ذيل بر آن دلالت دارد :
« ذلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ لَهُ الْمُلْكُ وَ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ ما يَمْلِكُونَ مِنْ قِطْمِيرٍ * إِنْ تَدْعُوهُمْ لا يَسْمَعُوا دُعاءَكُمْ وَ لَوْ سَمِعُوا مَا اسْتَجابُوا لَكُمْ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكْفُرُونَ بِشِرْكِكُمْ وَ لا يُنَبِّئُكَ مِثْلُ خَبِيرٍ »
« 3 » و مراد از « كفر معبودان به عبادت مشركين » همان امرى است كه خداوند سبحان خود از ايشان حكايت كرده :
« تَبَرَّأْنا إِلَيْكَ ما كانُوا إِيَّانا يَعْبُدُونَ »
« 4 »
خلاصه اينكه تعبير « من لا يستجيب له » دلالت روشنى دارد كه معبود آنان همان گياهان و جمادات از غير بشر و ملائكه بوده است و همين موجودات هم براى روز قيامت محشور مىشوند به شهادت اين فقره از آيه كه
« وَ إِذا حُشِرَ النَّاسُ كانُوا لَهُمْ أَعْداءً »
و آيهء
« أَمْواتٌ غَيْرُ أَحْياءٍ وَ ما يَشْعُرُونَ أَيَّانَ يُبْعَثُونَ »
« 5 » به صراحت بر مطلب
هامش
( 1 ) . انفال ، آيه 37
( 2 ) . احقاف ، آيههاى 5 - 6
( 3 ) . فاطر ، آيههاى 13 - 14 ؛ او خداى آفرينندهء شماست كه همهء ملك هستى از اوست و به غير او معبودانى را كه بهخدايى مىخوانيد در جهان داراى پوست و هستهء خرمايى نيستند . اگر آنها را بخوانيد [ چون جمادند ] نشنوند و اگر بشنوند ، جواب ندهند . در روز قيامت چون آنها را شريك خدا گرفتيد شما را كافر دانند [ اى رسول واى امّت ] هيچكس مانند خداى دانا تو را به حقيقت حال آگاه نگرداند
( 4 ) . قصص ، آيه 63
( 5 ) . نحل ، آيه 21