واقعه را بخواند و هر كس به دانستن احوال دوزخ علاقهمند بود سورهء لقمان را قرائت كند . 243
مضمون آيهء سابق را در اين آيه نيز مىتوان يافت :
« لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ * ثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِينَ * إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ »
« 1 »
از آنچه گذشت معناى دستهاى ديگر از آيات نيز روشن مىشود همچون
« فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكافِرِينَ »
« 2 » و
« قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ ناراً وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ »
« 3 » [ مراد از سنگ به قرينهء مورد همان بتهايى است كه از سنگ تراشيده مىشد و به جاى خدا مورد پرستش واقع مىگشت ] و نيز
« أُولئِكَ هُمْ وَقُودُ النَّارِ »
« 4 » و
« نارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ * الَّتِي تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَةِ »
« 5 » و
« إِنَّكُمْ وَ ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ »
« 6 » و لكن آيهء بعدى بندگان صالحى را كه مورد پرستش بودند از مضمون اين آيه خارج مىكند چون مىفرمايد :
« إِنَّ الَّذِينَ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَّا الْحُسْنى أُولئِكَ عَنْها مُبْعَدُونَ »
« 7 » و بنابراين استدراكى است براى آيهء سابق .
آنچه گذشت كليّاتى از اوصاف دوزخ بود كه از برهان سابق نيز استفاده مىشد .
هامش
( 1 ) . تين ، آيههاى 4 - 6
( 2 ) . بقره ، آيه 24 ؛ بپرهيزيد از آتشى كه هيزم آن مردم است و سنگهاى خارا
( 3 ) . تحريم ، آيه 6 ؛ خود و اهل خود را از آتشى دور نگه داريد كه هيزمش مردم و سنگ است
( 4 ) . آل عمران ، آيه 10 ؛ اينان بهتحقيق هيزم آتشند
( 5 ) . همزه ، آيه 6 ؛ آتشى كه خدا برافروخته است و شرارهء آن بر دلهاى [ ناپاك كافران ] شعلهور است
( 6 ) . انبياء ، آيه 98 ؛ [ به آن كافران خطاب شود ] كه البته شما و آنچه را غير خدا مىپرستيدند امروز همه آتشافروز دوزخيد
( 7 ) . انبياء ، آيه 101 ؛ و البته مؤمنان ، آنانكه توفيق و وعدهء نيكوى ما [ در سرنوشت ازلى ] بر آنها سبقت يافته از آن دوزخبه دور خواهند ماند