ظهور خداوند سبحان در آن روز
آنچه از آشكارگشتن « باطن » و بطلان « ظاهر » بيان داشتيم ، مستلزم آن است كه در آن روز خداوند سبحان ظاهر شود ، حجاب ماهيّات مرتفع گردد و ستر هويّات درهم دَرَد . همه در مسيرشان به غايت غايات رسند و در كوشش و رجوعشان به منتهاى نهايات . اين همان سخن الهى است كه :
« يَسْئَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْساها * فِيمَ أَنْتَ مِنْ ذِكْراها * إِلى رَبِّكَ مُنْتَهاها »
« 1 » و
« وَ أَنَّ إِلى رَبِّكَ الْمُنْتَهى »
« 2 » و
« يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقِيهِ »
« 3 » و
« إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ » *
و
« إِلَيْهِ تُقْلَبُونَ »
و
« إِلَيْهِ الْمَصِيرُ » *
و
« أَلا إِلَى اللَّهِ تَصِيرُ الْأُمُورُ »
« 4 » و
« يَقُولُونَ مَتى هذَا الْوَعْدُ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * قُلْ إِنَّمَا الْعِلْمُ عِنْدَ اللَّهِ »
و
« يَسْئَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْساها قُلْ إِنَّما عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي لا يُجَلِّيها لِوَقْتِها إِلَّا هُوَ ثَقُلَتْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ لا تَأْتِيكُمْ إِلَّا بَغْتَةً يَسْئَلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْها قُلْ إِنَّما عِلْمُها عِنْدَ اللَّهِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ »
« 5 » .
سؤالكنندگان چون پنداشتهاند كه قيامت امرى زمانى است كه در رشتهاى متّصل به زمان آنان قرار دارد ، پرسيدهاند كه چه هنگام است ؟ خداوند كلام را از اين مطلب به مطلب ديگرى كه در خور فهم ايشان باشد ، منصرف ساخته است . و چون آنان در اين
هامش
( 1 ) . نازعات ، آيههاى 41 - 44 ؛ [ اى رسول ما ] از تو سؤال مىكنند كه قيامت كى برپا مىشود . تو را چه كار است ديگركه از آن به ياد آورى [ منكران كه آن را نمىپذيرند ] . كار آن ساعت [ ساعات محشر ] به خدا منتهى شود
( 2 ) . نجم ، آيه 42 ؛ و كار خلق عالم به سوى او منتهى مىشود
( 3 ) . انشقاق ، آيه 6 ؛ ر . ك : ص 73
( 4 ) . شورى ، آيه 53 ؛ هان ، رجوع تمام امور [ عالم آفرينش ] به سوى اوست
( 5 ) . اعراف ، آيه 187 ؛ [ اى رسول ما ] از تو احوال ساعت قيامت را خواهند پرسيد كه چه وقت فرا رسد ، پاسخ ده كهعلم آن نزد ربّ من است ، كسى جز او آن ساعت را ظاهر و روشن نتواند كرد [ شأن ] آن ساعت در آسمانها و زمين بس سنگين و عظيم است ، نيايد مگر شما را ناگهان . از تو مىپرسند كه گويى كاملًا بر آن آگاهى بگو علم آن ساعت محقّقاً نزد خداست و لكن اكثر مردم بر اين حقيقت آگاه نيستند