فَأَخْلَفْتُكُمْ
- تا آنجا كه -
فَلا تَلُومُونِي وَ لُومُوا أَنْفُسَكُمْ ما أَنَا بِمُصْرِخِكُمْ وَ ما أَنْتُمْ بِمُصْرِخِيَّ إِنِّي كَفَرْتُ بِما أَشْرَكْتُمُونِ مِنْ قَبْلُ إِنَّ الظَّالِمِينَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ »
« 1 »
همانطور كه ملاحظه مىكنيد شيطان چنين استنتاج كرده است كه سرزنش گمراهان به خودشان بايد برگردد و گناه آنان ريشه در شركشان دارد و به مقتضاى شقاوت ذاتى خويش ، ظالمند و ظالمين را نيز عذابى دردناك است .
بنابراين ، مخلصان همانا كسانى هستند كه ذاتاً از شرك ، پاك و پيراستهاند . براى غير خدا وجودى نمىبينند و نام و نشانى جز براى او نمىيابند ؛ نه اختيار نفع خويش را دارند و نه ضرر ، نه مرگ و نه حيات . اين همان ولايت است .
بارى تنها اولياءاللّه هستند كه از حكم صعقه و فزع استثنا مىگردند و در حالىكه همهء كسانى كه در زمين و آسمانند ، با نفخه درمىگذرند ، آنان به حيات خود ادامه مىدهند . خداوند سبحان فرموده است :
« يَوْمَ نَطْوِي السَّماءَ كَطَيِّ السِّجِلِّ لِلْكُتُبِ »
« 2 » و
« وَ السَّماواتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ »
. پس بيان نمود كه در آن زمان ، آسمانها با همهء كسانى كه در آنند ، اجلشان فرا خواهد رسيد و در هم خواهند پيچيد . با چنين بيانى آشكار مىگردد مخلصينى كه استثنا شده بودند در آسمانها نيستند ، بلكه جايگاهشان در وراى آسمانها و زمين است و با اين حال در همه جا حاضرند . خدا مىفرمايد :
« كُلُّ شَيْءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ »
« 3 » بنابراين آنان از همين « وجه » هستند . و نيز فرموده :
هامش
( 1 ) . ابراهيم ، آيه 22 ؛ و چون حكم به پايان رسيد [ و اهل بهشت از اهل دوزخ جدا شدند ] در آن حال شيطان [ براى نكوهش و تمسخر كافران ] گويد خدا به شما به حقّ و راستى وعده داد و من به خلاف حقيقت ، بر شما هيچ حجّت و دليلى نياوردم و تنها شما را به وعدههاى دروغى فريفتم پس امروز شما ابلهان كه سخن بىدليل مرا پذيرفتيد مرا ملامت مكنيد بلكه نفس پرطمع خود را ملامت كنيد كه امروز نه من فريادرس شما توانم بود نه شما فريادرس من ، من به شركى كه شما به اغواى من آورديد معتقد نيستم . آرى در اين روز ستمكاران عالم را عذابى دردناك خواهد بود
( 2 ) . انبياء ، آيه 104 ؛ روزى كه آسمانها را مانند طومار درهم پيچيم
( 3 ) . زمر ، آيه 88 ؛ هر شيئى جز وجه اللّه نيست و نابود است