تخطي إلى المحتوى الرئيسي

بررسى هاى اسلامى ( فارسى ) — صفحة 245

مساهمون:

ص٢٤٥

آيا مالكيت امر فطرى است ؟

موجوداتى كه روى كرهء زمين ديده مىشوند - اعم از نبات ، حيوان و انسان - عموماً در جنبش و فعاليت و كوشش‌اند و هر يك از آنها در خارج از دايرهء وجود خويش ، مىكوشند كه براى حفظ و بقاى خود ، آنچه نافع و مورد استفاده است ، به دست آورند . در جهان پهناور هستى ، موجود غيرفعال و آفريده‌اى ساكت ديده نمىشود و در ميان اين همه تلاش‌ها ، فعاليتى كه به منظور جلب منافع نباشد ، وجود ندارد . فعاليت‌هاى كه در انواع مختلف نباتات مشهود است ، براى آن است كه خود را از مخاطرات حفظ كنند و راه رشد و ترقى را بپيمايند و توليد مثل نمايند . هم‌چنين تلاشهاى اقسام حيوانات و انسان ، به اين منظور انجام مىگيرد كه منافعى به خود جلب كنند ، اگرچه آن منافع خيالى يا عقلى باشد ، و اين مطلب قابل ترديد نيست .

ملاك تلاش‌ها و كشمكش‌ها

موجودات فعال ، به غريزهء طبيعى و حيوان و انسان به نيروى فهم غريزى خود ، مىفهمند كه تصرف در مواد موجود ، براى رفع حوايج طبيعى و انتفاع در حفظ وجود و بقا ميسر نيست ، مگر آن‌كه به يكى از آنها اختصاص داشته باشد و ديگران در آن متصرف نباشند ، به اين معنا كه يك عمل نمىتواند ، دو فاعل داشته باشد و ملاك اين همه فعاليت‌ها و كشمكش‌ها همين است و به همين جهت انسان و ساير موجودات