در اين بحث حقيقت علوم تصورى و تصديقى را تشريح نموده و حصول ماهيات و مفاهيم را در ذهن و نحوهء وجود آنها را توضيح مىدهد .
2 . تقسيم وجود به مستقل و رابط :
در اين بحث موجودات به دو قسم متمايز منقسم مىشوند و وجود نسبت و رابط كه هيچگونه استقلالى نه در ذات و نه در احكام آثار ذات دارند از وجودات مستقله كه مقابل آنها مىباشد ، منفك و جدا مىشوند و از نتايج حسنهاى كه از اين تقسيم گرفته مىشود اين است كه وجودات امكانى نسبت به وجود واجبى روابط و نسبى هستند كه هيچگونه استقلالى از خود در ذات و آثار نداشته و هر استقلالى در آنها مشهود افتد ، از آن واجب است .
3 . تقسيم وجود بر لنفسه و لغيره :
« نفسى و غيرى » و با اين تقسيم حقيقت و معناى وجود اوصاف و نعوت از غير آنها متمايز مىشود . بحث مستقل از اين سه تقسيم قبل از صدرالمتألهين معهود نبوده است .
4 . تقسيم وجود بر واجب و ممكن :
كه در آن از خواص واجب و ممكن بهطور استقصاء بحث مىشود .
5 . مبحث ماهيت :
كه در حقيقت دنبالهء بحث ممكن است و در اين بحث از تقسيمات ماهيت به جنس و فصل و غير آنها و خواص آنها گفتوگو مىشود . صدرالمتألهين در ذيل اين مبحث ، بحث مشبعى از ارباب انواع نمود و به اثبات آنها مىپردازد .
6 . تقسيم وجود بر واحد و كثير و اقسام و خواص آنها .
7 . تقسيم وجود به علت و معلول و بيان اقسام و خواص آنها .
8 . تقسيم وجود به ما بالقوه و ما بالفعل :
« قوه و فعل » با اين تقسيم موجودات منقسم مىشوند ، به دو قسم : موجود بالفعل كه موجودى است در موجوديت خود تام و كامل و آثار وجودى آن ظاهر و ثابت ،
بررسى هاى اسلامى ( فارسى ) — صفحة 20
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٢٠