خداوند چه نيازى به آزمايش بشر دارد ؟
چرا جهان را در شش روز خلق شد ؟
سؤال اول : اگر فردى دو كوزه بسازد و يكى را يك دسته و ديگرى را دو دسته بچسباند ، هيچ نمىتواند از كوزهء يك دستهاى ايراد بگيرد كه چرا يك دستهدارى و حتى چون صانع كوزههاست ، اگر آنها را از نظرش محو كنند ، باز هم به احوال آنها واقف است و طرح و رنگ و شكل آنها را كاملًا مىداند .
يا مثلًا اگر نقاشى منظرهاى كشيده باشد و از اول تا آخر آن را با سليقهء خود رنگآميزى كرده باشد به چگونگى منظره واقف است و نمىتواند بگويد مىخواهم بدانم كه اين منظره خوب است يا بد ، زيرا براى كسى كه به دست خود مصنوعى را خلق كرد لزومى ندارد دربارهء آن تجسّس و تفحّص كند .
و اما مطلب اصلى اينكه خداوند تمام ماديات و معنويات ارضى و سماوى را خلق نموده است و از ابتدا تا انتهاى جهان را كاملًا مىداند ، زيرا اولًا : خود صانع آنهاست و ثانياً : اگر نداند عاجز است و در اين صورت خدا نمىتواند عاجز باشد و عجز از ذات اقدسش مبرّاست . لذا چه لزومى دارد خداوند بشرى كه خودش خلق كرده و سرنوشت و تقديرش همه به دست خود اوست بيازمايد ؟ !
پاسخ : اشكالى كه راجع به آزمايش بشر و امتحان خداوندى ذكر نموده بوديد و بالاخره در ذيل نامه به اين عبارت خلاصه كرده بوديد : « چه لزومى دارد خداوند