البته به واسطهء انحراف و كجبينى كه بر اثر بىبندوبارى افراد امروزه گريبانگير فطرت و طبيعت شده ، تا اندازهاى رابطهء شناسايى ميان طبيعت و فطرت و ميان راه و روشى كه خود نشان داده بريده شده ، ولى در چنين وضع نامساعدى روش عقلايى اين است كه با وضع نامساعد مبارزه و نبرد شود تا زمينه مهيا گردد ، نه اينكه گرداگرد طبيعت و فطرت منحرف خط بطلان بكشند و بهكلى از سعادت و خوشبختى انسانى نوميد شده ، چشم پوشند . به شهادت تاريخ نيز هر روش و رژيم تازهاى نخستين بار در استقرار خود مواجه با مقاومت سخت روش قديم و وضع سابق گرديده و پس از كشمكشهاى بسيار كه غالباً خونين نيز بوده توانسته است براى خود در جامعه جاى باز كند و تدريجاً نام رقيب سابق خود را از ياد مردم ببرد .
رژيم دموكراسى كه به عقيدهء علاقهمندان خود موافقترين روشها با خواستهاى مردم است ، براى استقرار خود قيام خونين فرانسه و حوادث خونين ديگرى را در ساير كشورها برپا داشت و پس از آن استقرار يافت . و همچنين رژيم كمونيستى كه پيش طرفدارانش « سنتز » حركتهاى مترقّى بشر و عالىترين هديهء تاريخ است ! در پيدايش نخستين آن در روسيهء شوروى و پس از آن در آسيا ، اروپا و آمريكاى لاتين ميليونها و دهها ميليون بشر را به خون خود غلطاند تا استقرار يافت .
روى هم رفته مقاومت و نارضايتى ابتدايى جامعهاى ، دليل ناهموارى يا تباهى و بىپايگى روشى نمىشود . پس اسلام در هر حال زنده است و قابليت عرض بر جامعهاى را دارد .
اجازه بدهيد كه اين موضوع را در بحثهاى بعدى مورد تجزيه و تحليل بيشترى قرار دهيم .
اسلام و احتياجات واقعى هر عصر
البته اهميت هر مسألهاى از مسائل علمى كه براى بحث و كنجكاوى مطرح شده و