مقدس بهره ندارند و در حقيقت جامعهء برهمايى از حيث عمل و عكسالعمل در بيرون از حوزهء خود جامعهاى است بىخاصيت .
مذهب بودايى در دستورات منفى خود دست كمى از مذهب برهمايى ندارد و همچنين كيش مسيحى - چنانكه در انجيل هاى چهارگانه و ساير متون اصلى آن پيداست - از شرايع عملى و قوانين اجتماعى به كلى تهى و به فلسفه و تعقّل به كلى بدبين مىباشد . اصولًا داستان فداكارى حضرت مسيح و آمرزش همگانى گناهان بشر يا خصوص پيروان مسيحيت با مقررات مذهبى مثبت هيچگونه سازشى ندارد .
مذاهب ديگر يا مانند صابئيّت و مانويت ، وجاهت خود را به كلى از دست دادهاند ، و يا مانند مذهب يهود وقف طايفهاى مخصوص ، و از كثرت پيروان محروم مىباشند .
آرى تنها آيين مقدس اسلام است كه با عقايد برهانى و قوانين اجتماعى و فردى مثبت خود ، مورد قبول و احترام صدها ميليون انسان قرار گرفته و پيوسته در ميان پيروان خود ميليونها علاقهمند داشته و دارد كه سر تا سر زندگى خود را به دستورات مثبت آن تطبيق مىكنند و روشن است كه روش زندگى مثبت و منظم يك فرد مىتواند در هزاران فرد به طور مستقيم و غيرمستقيم اثر بگذارد تا چه رسد به يك جامعهء وسيع و از اينجاست كه سياستهاى مخالف اين آيين پاك ( به اعتراف خودشان ) هيچگاه غافل ننشسته ، در خاموش كردن نور آن هيچگونه فروگذارى نمىكنند . « 1 »
« يُرِيدُونَ لِيُطْفِؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ اللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَ »
. « 2 »
هامش
( 1 ) . كتاب داستان بشر ، اثر هندريك وليم وان ، ترجمهء جمالزاده ، ص 138 - 139 ، در علل پيشرفت اسلام و غلبهء مسلمانان در جنگهاى صليبى و غير آن بر مسيحيانمىگويد : « پيغمبر اسلام فرموده بود هر كس كه در راه جهاد با كفار به خاك افتد يكراست به بهشت مىرود و مجاهدين اسلام مردانه جان باختن در ميدان جنگ را به زندگانى پررنج و تعب در اين دنياى فانى ترجيح مىدادند . به همين جهت بود كه مسلمانها در جنگهاى صليبى بر مسيحيان غالب آمدند ، چون پيروان دين عيسى از دنياى مجهول پس از مرگ ترسناك بودند و به لذات و نعمات اين جهان گذران دلبستگى داشتند و به همين ملاحظه است كه امروز نيز سربازان مسلمان با نهايت بىاعتنايى خود را جلو گلولهء توپ فرنگىها مىاندازند و نيز به همين جهت است كه مسلمانان دشمنانى هستند بس خطرناك . »
( 2 ) . صف ، آيهء 8 .