مىفرمايد و آن را سبب رستگارى معرفى مىفرمايد و نظير آن روايت نبوى است كه رسول اكرم صلى الله عليه و آله ايمان و نماز را وسيلهء خود قرار مىدهد و روشن است كه مراد از وسيله يا تقرب به واسطهء ايمان و عبادت است يا خود ايمان و عبادت و بديهى است كه ايمان صفتى نفسانى و عبادت حركاتى است انسانى و هر چه باشد غير خداى متعال است كه سببيّت آن تصديق شده ، در صورتى كه بنا به حجت گذشته ، شرك است و محال است كه شرك موجب تقريب به خدا باشد .
و اما حجت سوم آنچه در مشرك بودن بتپرستان گفته شده كه بتپرستان شهادت مىدادند كه خداى وحدهُ لا شريك له خالق و رازق است و زنده نمىكند جز او و نمىميراند جز او و تدبير نمىكند جز او و اينكه جميع آسمانها و زمين و كسانى كه در آنها مىباشند ، بندگان او و تحت تصرف و اقتدار او هستند ، دعويى است كه با حقيقت وفق نمىدهد ، زيرا به نص كتب اديان و مذاهب و شهادت بتپرستانى كه صدها ميليون از ايشان در چين و هند و ژاپن و اطراف معموره زندگى مىكنند ، كيش بتپرستى روى اين اساس است كه مىگويند آفرينش و ايجاد همهء عالم ، حتى خدايانى كه مىپرستند ، از آن خداى تعالى مىباشد ولى ذات مقدس و بىنهايت او براى ما حساً و خيالًا و عقلًا قابل درك نيست و به هيچ وجه درك ما به ذاتش نمىتواند احاطه كند تا به سوى او توجه كنيم . از اين روى عبادت و پرستش او كه بايد با توجه باشد براى ما مقدور نيست و ناگزيريم برخى از بندگان مقرب و مقتدر او را كه عبارت باشند از ملائكه و جن و پاكان عالم بشريّت ، پرستش كنيم تا آنان ما را به خدا نزديكتر كرده ، پيش او براى ما شفاعت كنند .
و ملائكه نزد بتپرستان مخلوقاتى پاك و مقرب هستند كه ادارهء بخشى از امور عالم به ايشان واگذار شده و مدبر مستقل و تامالاختيار مىباشند ، مانند خداوند دريا و صحرا و جنگ و صلح و زيبايى و زمين و آسمان . هر كدام از ايشان خداى تامالاختيار و مستقل بخشى است كه به آن موكل مىباشد و تدبير مىكند . اينان خداى خدايان و
بررسى هاى اسلامى ( فارسى ) — صفحة 140
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص١٤٠