تجلّى و تشعشع آسمانى است - هرگز مرگ و مير نپذيرفته ، و پيوسته زنده بوده و خواهد بود .
البته نيرويى را كه مسلمين روز اول ، با پيروى از تعليمات قرآن و اتباع كتاب و سنت به دست آورده و در پرتو آن ، در كمتر از يك قرن ، فرمانروايى معظّم معموره را به دست آورده بودند ، در اثر اختلاف كلمه ، و از دست دادن فكر اجتماعى ، اين نيروى شگرف را - مىتوان گفت - به كلى از دست داده ، و ثروت واقعى و موجوديّت حقيقيشان به تاراج رفت .
خاتمهء كلام
اگر چه عوامل جدايى از هر سو دامن زده شد و اين دو طايفهء بزرگ اسلامى را تا آنجا كه مىتوانست از هم جدا نمود ، ولى در عين حال بايد متذكر اين حقيقت بود كه اختلافشان در پارهاى از فروع بوده ، در اصول دين با هم اختلافى ندارند ، و همچنين در فروع ضرورى دين مانند : نماز ، روزه ، حج ، جهاد و غير آنها ، در قرآن و كعبه متفقند .
و از اين روى ، رجال صدر اول شيعه ، هرگز از صف اكثريت كنار نرفته ، و در پيشرفت امور عامهء اسلامى ، با عموم مسلمين هرگونه تشريك مساعى و بذل نصح مىنمودند ، چنانكه كتاب و سنت نيز همين معنا را تأييد مىكنند .
روى اين اصل ، بر عموم مسلمين لازم است كه اتفاق خود را در اصول آيين مقدس اسلام در نظر گرفته ، و از اين همه فشار كه در اين مدت از عوامل خارجى كشيدهاند به خود آمده ، تفرقهء علمى را كنار گذاشته ، در يك صف قرار گيرند ، و قبل از آنكه ديگران اين مسئله را به عنوان يك حقيقت تاريخى كشف كرده ، دركتب تاريخ درج كنند ، خود مسلمين اين حقيقت را عملًا تثبيت نمايند .
خوشبختانه عالم اسلام نيز كمكم به اين حقيقت دارد پىمىبرد چنانكه شيخ