ثالثاً : فلسفه ( تقريباً ) جامد و كهنه ، به واسطهء روش اين مكتب فلسفى به كلى تغيير وضع و قيافه داده و مطبوع طبع انسانى و مقبول ذوق و عقل و شرع مىباشد ، و مسائلى را كه علم جديد تازه موفق به كشف آنها شده يا اميد حل آن را دارد ، اين مكتب فلسفى با مايهء شگرف خود به طور عموم و كليّت به حل آنها موفق ، يا شالودهء حل آنها را مىريزد . چنانكه به واسطهء حل شدن مسئلهء حركت جوهرى ، كه سيصد سال پيش با اين روش فلسفى حل شده است ، مسئلهء بُعد چهارم در اجسام ، به طور روشن به دست آمده و مسئلهء نظريهء نسبيّت ( البته در خارج از افكار نه در افكار ) روشن گرديده است ، و مسائل ديگرى كه هنوز از راه علم مورد بحث نشده ، به طور كليّت خاتمه يافته است .
اختلاف نظر علمى در ميان شيعه
چنانكه سابقاً اشاره كرديم ، در عين حال كه شيعه نسبت به برخى از سيرتها و روشهاى اكثريت انتقاد و اعتراض داشت و تلاش فراوان در اصلاح اينگونه مفاسد مىنمود ، پس از قرنها ، وقتى كه تا اندازهاى از نعمت امنيّت و استقلال برخوردار شد ، به واسطهء ريشههاى عميقى كه اين روشها و سيرتها در اجتماع اسلامى دوانيده و در ميان عامه عادات و طبيعت ثانيه شده بود ، موفقيت نيافتند كه اين ريشهها را از بن زده و سيرت اسلامى پاك اولى را به جاى خود برگردانند . و يكى از مهمترين آنها ، فكر اجتماعى بود كه قرآن شريف دستور اكيد به وجود آوردن و نگهداشتن آن را داده 90 و نبى اكرم صلى الله عليه و آله در دعوت و توصيهء به آن هيچ فروگذارى نمىكرد .
مسلمين موظف بودند كه در هر نظريهاى كه با كتاب و سنت به نحوى تماس داشته باشد ، فكر اجتماعى كرده ، و به واسطهء هرگونه تماس ممكن ، از بروز اختلاف نظر - به هر قيمتى باشد - جلوگيرى نمايند .
ولى ، با رحلت پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و بروز اختلافات ، اين رويه متروك شد و اختلاف