پس گفتار احمد امين در فجرالاسلام و آنچه از سيوطى در تدريب الراوى نقل شده كه : نخستين تأليف حديث به دستور عمربن عبدالعزيز بوده ، و يا اينكه فقه را ابوحنيفه تأليف كرده است ، دور از تحقيق تاريخى است .
آرى ، ميان اهلسنت تأليف از آن عصر شروع شده ، و شايد مراد سيوطى هم تأليفات اهل سنت بوده است ، و گرنه چگونه ممكن است كه سيوطى با آن اطلاعات وسيع اسم كتاب اميرالمؤمنين و يا نام تفسير اميرالمؤمنين را نديده يا نشنيده باشد ؟
و احمد امين هم حالش معلوم است و دشمنى و غرضورزىهاى او بر كسى پوشيده نيست .
شرايط نقل حديث
الف . اهل بيت به تبعيّت از فرمايش پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله : « نظراللَّه وجه عبد سمع مقالتي فوعاها ، و بلغ الى من لم يبلغها ، فرب حامل الى من هو افقه منه » شيعه را دستور داده بودند كه در نقل حديث كاملًا احتياط را مراعات نمايند ، يا الفاظ حديث را همانطورى كه شنيدهاند ضبط كنند ، و يا اينكه اگر لفظ را نتوانستند حفظ كنند ، معنا كاملًا مراعات شود . « 1 »
ابوبصير گويد : آيهء
« الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ »
را از حضرت صادق عليه السلام پرسيدم ، فرمود : آنها كسانى هستند كه خود را تسليم آل محمد نمودهاند ؛ وقتى كه حديث را مىشنوند زياد و كم نمىكنند ، آن طورى كه شنيدهاند روايت مىكنند .
ب . اميرالمؤمنين على عليه السلام ناظر وضع صحابه بود و از دروغگويان و جاعلين حديث - كه سابقاً گذشت - اطلاع كامل داشتند لذا خطبهاى ايراد فرموده و منشأ
هامش
( 1 ) . بحار ، ج 1 ، ص 111 ؛ وسائل ، ج 3 ، ص 376 و 374 ، چاپ اول و مدارك خطبه