التبصير تأليف اسفراينى صفحهء 71 و 72 و اعتقادات فرق المسلمين تأليف رازى صفحهء 57 و التنبيه تأليف ابىالحسين الملطى صفحهء 25 و 148 و التعريفات تأليف سيد شريف جرجانى صفحهء 79 و الاسلام و الحضارة العربية ج 2 صفحهء 60 تأليف محمد كردعلى و تاريخ شيعه يا علل سقوط بنى اميه تأليف فان فلوتن مستشرق آلمانى ، ترجمهء سيدمرتضى هاشمى حائرى : چاپ تهران 1325 شمسى صفحهء 96 به بعد . و تأثير جانشينى در بناى اسلام تأليف على اصغر معزّزى ، چاپ تهران 1337 شمسى صفحهء 160 و الامام علي صوت العدالة الانسانية ، ج 4 : على و عصره تأليف جرج جرداق چاپ لبنان صفحهء 894 به بعد و تاريخ مذاهب اسلام ترجمهء فارسى الفرق بين الفرق به قلم آقاى دكتر محمدجواد مشكور ، استاد دانشگاه چاپ تبريز ( 1333 شمسى ) صفحات 17 و 41 و 232 و 240 به بعد .
آيا عبداللَّهبن سبأ يك شخصيت موهوم و خيالى است ؟
عنوان فوق سؤالى است كه محققين نويسندگان قرن ما ، اعم از شيعه و سنى از خود نموده و پس از بررسى و تحقيق كامل ، به آن جواب داده و معتقد شدهاند كه قصه ابنسبأ و سبائيّه ، داستانى است افسانهاى ، كه دشمنان شيعه آن را ساخته و پرداختهاند و سپس به تدريج و با مرور زمان ، بزرگش كردهاند تا جايى كه بعضىها با بىشرمى گفتهاند كه « اصحاب بزرگ پيامبر صلى الله عليه و آله هم تحت تأثير تبليغات او قرار گرفته بودند ! »
ما در اينجا به بررسى تفصيلى موضوع نمىپردازيم ، ولى آنچه كه از تحقيقات دانشمندان و پژوهشگران سنّى و شيعهء عصر ما به دست مىآيد اين است كه :
عبداللَّه بن سبأ اصولًا وجود خارجى نداشته است .
البته اين فقط يك ادعاى بىدليل نيست ، بلكه نويسندگان دانشمند و محققين عصر ما ، در اين باره دلايل و مدارك فراوانى به دست آوردهاند كه ما فقط قسمتى از آنها را به عنوان نمونه نقل نموده و تفصيل بيشتر را به وقت ديگرى موكول مىكنيم :