صورت ظاهر اسلام آورد ، و در دل خودداشت كه بر ضد اسلام مبارزه كند ، و اين مرد « عبداللَّه بن وهب بن سبأ » ، معروف به ابن السوداء بود كه از يهوديهاى « يمن » و از اهالى صنعا يا حيره يا حمير ( بنا به اختلاف اقوال ناقلين ) بوده است « 1 » .
ما از نسب و سوابق ابن سبأ همين قدر اطلاع داريم ، و در كتب رجال يا تاريخ ، بيشتر از اين در اينباره توضيح داده نشده است .
گويا نخستين كسى كه « عبداللَّه بن سبأ » را يهودى دانسته است « شهرستانى » در ملل و نحل است كه اشاره به آن كرده است ، و مابقى مورخان ، راجع بهنسب او خاموش ماندهاند و يا اينكه او را عرب دانستهاند . . . « 2 » .
داستانهايى دربارهء ابن سبأ و معتقدات او
داستانها و افسانههايى كه نويسندگان مغرض و يا غير محقّق ، دربارهء ابن سبأ و فرقهء « سبائيه » و معتقدات آنها نوشتهاند بسيار است ، ما براى رعايت اختصار قسمتى از آنها را نقل كرده ، بعد اسامى كتابهايى را كه در آنهاهم داستانهاى مربوط به ابن سبأ نقل شده است ذكر مىكنيم تا طالبين تفصيل به آنها رجوع كنند .
مىگويند : « مؤسس و بنيانگذار اصول تشيع ، عبداللَّه بن سبأ بوده است » « 3 » .
مىگويند : « فرقهء سبائيه ، قديمىترين و اصولىترين فرقهء شيعه ! از نقطه نظر
هامش
( 1 ) . شيخ ابى الحسن على بن اسماعيل الاشعرى ، مقالات الاسلاميين و اختلاف المصلين ، ( متوفى 330 ه ، طبع اول مصر ) مقدمهء ج 1 ، به قلم محمد محيىالدين عبدالحميد ص 11 ؛ عبد اللَّه السبيتى ، الى مشيخة الازهر ، ط عراق ، ص 122 ؛ و نقش وعاظ در اسلام ، ترجمهء فارسى وعاظ السلاطين دكتر على الوردى ، ص 111
( 2 ) . هدايت اللَّه حكيمالهى ، نخستين امام ، ص 42 ، ( چاپ تهران ، 1329 ش )
( 3 ) . احمد امين ، پرتو اسلام ، ترجمهء عباس خليلى اقدام ، ج 1 ، ص 324 ؛ سيد محمد رشيد رضا ، السنة و الشيعة ، ص 4 - 6 صاحب تفسير المنار ، كه در جواب كتاب الحصون المنيعة مرحوم آية اللَّه سيد محسن امين عاملى نوشته است ؛ در الغدير استاد علامه شيخ عبدالحسين امينى ، ج 3 ، ص 266 به بعد جواب همهء تهمتها و افتراهاى اين كتاب داده شده است