تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شيعه ( مجموعه مذكرات با پروفسور هانرى كربن ) ( فارسى ) — صفحة 188

مساهمون:

ص١٨٨

پاسخ :

در پاسخ اين دعوى ، تنها انظار خوانندگان محترم را به خود كتاب معطوف مىسازيم ، تا خود قضاوت كنند كه اين آقاى معترض در نظرى كه داده ، آيا خرده‌بينى فرموده يا اصلًا مورد نظر كتاب را درك نكرده است ، و در سوز و گداز عصبيّت ، با يك آفريدهء پندارى از آفريده‌هاى خيال خود جنگيده است ؟ هدف اصلى اين نشريه تجزيه و تحليل اجمالى است از پيدايش و تاريخ حيات اجتماعى و فرهنگى شيعه و بس ، و پر روشن است چنين بحثى كاملًا جنبهء تاريخى دارد و از وظيفهء نويسندهء يك بحث تاريخى ، اين است كه انظار شخصى و عواطف درونى خود را كنار گذاشته ، در متن جريانات مورد بحث ، به هيچ وجه مداخله ندهد ، و روابطى را كه حوادث مربوط در ميان اجزاى خود و با محيط بيرون از خود دارد ، با كمال بىطرفى به دست آورد . كسى كه به تاريخ پيدايش ، يا حيات شيعه مىپردازد ، بايد همهء طوايف و فرق و طبقات شيعه را با يك چشم نگاه كند ، و احترام متساوى به كار برد . كسى كه به مشخصات قومى شيعه در مقابل سنّى نگاه مىكند ، در نظر وى زيدى و اسماعيلى و امامى يكى است ، و متكلّم و فقيه و فيلسوف و عارف ، يا اخبارى و مجتهد و متشرع فرقى ندارد . او هرگز نمىتواند از دريچهء چشم يك فرقهء معين نظر كرده ، با هر مخالفى كه مواجه مىشود ، به اعتقاد خودش سزايش را در كنارش گذاشته آنچه مىتواند از تكفير و لعن و هر نارواى ديگر نثارش كرده نامش را وارونه نويسد ! ما كارى كه در اين نشريه انجام داديم ، اين است كه علل جدا شدن يك گروه از مسلمين زمان پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله را از اكثريتى كه در برابر خود داشتند بيان كرده ، اجمالًا رشد و نمود اجتماعى و فرهنگىشان را در اسلام روشن ساختيم ، و حتى با كمال