1 -
« . . . لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ ، مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ . . . »
بقره [ ( 2 ) 255 ] - آنچه در آسمانها و زمين است ، همه از آن اوست ؛ كيست آنكه بتواند نزد او شفاعت كند ، جز به اذن و فرمان او .
2 -
« . . . ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ ، يُدَبِّرُ الْأَمْرَ ، ما مِنْ شَفِيعٍ إِلَّا مِنْ بَعْدِ إِذْنِهِ . . . »
[ يونس ( 10 ) / 3 ] - آنگاه بر عرش مستولى شد و تدبير امور فرمود ، هيچ كس جز به رخصت او شفيع نخواهد بود .
طبق اين بيان ، اگر اسباب سببيّتى پيدا كردهاند ، از ناحيهء خداست ، و با اينكه مالك تأثير و سببيّت خود هستند ، ولى استقلال ندارند و بر اين ، همان معنايى است كه خداوند با تعابير « اذن » و « شفاعت » از آن ياد كرده است . پر واضح است كه « اذن » در مواردى به كار مىرود كه مانعى بر سر راه باشد ، و با « اذن » آن مانع برداشته شود . البتّه ، « مانع » در جايى مطرح مىشود كه در آنجا « اقتضاء » باشد ، و مانع ، از تأثير آن مقتضى جلوگيرى نمايد . نتيجه اينكه در هر سببى اقتضايى هست كه به وسيلهء آن تأثير مىكند ، ولى در عين حال ، كليّه امور به دست خداست .
د - قرآن نفوس انبياء را در معجزات مؤثر مىداند
از بررسى آيات مربوط به معجزات پيامبران استفاده مىشود كه براى نفوس پيامبران ، تأثيرى در معجزات هست . قرآن كريم در اين باره مىفرمايد :
« . . . وَ ما كانَ لِرَسُولٍ أَنْ يَأْتِيَ بِآيَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ ، فَإِذا جاءَ أَمْرُ اللَّهِ قُضِيَ بِالْحَقِّ ، وَ خَسِرَ هُنالِكَ الْمُبْطِلُونَ . »
[ مؤمن ( 40 ) / 78 ] - هيچ پيامبرى حق نداشت بىاجازهء خدا معجزهاى بياورد ؛ و چون فرمان خدا فرا رسد ، به حق داورى شود و كافران و بيهوده كاران زيان بينند .