داستانها و حوادثى خبر مىدهد كه با جريان عادى و روال معمولى جريان طبيعت سازگار نبوده و با عواملى غير طبيعى و خارق عادت صورت پذيرفتهاند . اين حوادث ، همان آيات و معجزاتى هستند كه قرآن كريم آنها را به عدّهاى از پيامبران ، چون : نوح ، هود ، صالح ، ابراهيم ، لوط ، داود ، سليمان ، موسى ، عيسى ، و محمّد - صلوات الله عليهم - نسبت داده است .
حال بايد دانست كه اين گونه امور خارق العاده - اگرچه عادت ، آنها را انكار نموده بعيد مىشمارد - فى نفسه ، امور محال نمىباشند و عقل آنها را محال نمىشناسد ، و نيز از نوع اجتماع نقيضين ، ارتفاع نقيضين « * » ، سلب الشىء عن نفسه « * * » ، و نظاير آنها نيستند ، چه آنها فى نفسه محالند و امور خارق عادت از سنخ آنها نمىباشند .
چگونه مىتوان معجزات را از سنخ محالات دانست ؟ در حالى كه ميليونها انسان عاقل - كه پيرو اديان آسمانى بودهاند - بدون كوچكترين ترديدى آنها را با جان و دل پذيرا شدهاند ، چه اگر معجزه ، همچون مثالهاى مزبور « * * * » ، از سنخ محالات مىبود ، هرگز عاقلى آن را نمىپذيرفت ، و با آن نبوّت هيچ پيامبرى را استدلال
هامش
( * ) اجتماع و ارتفاع نقيضين : اهل معقول گويند اجتماع و ارتفاع نقيضين محال است ؛ يعنى ممكن نيست كه امرى هم موجود باشد و هم معدوم از جهت واحد ، و يا نه موجود باشد و نه معدوم . فرهنگ علوم عقلى ، ص 51 ، و نيز ر - ك : نفايس الفنون ، ج 2 ، ص 469 .
( * * ) سلب الشئ عن نفسه : كلمهء سلب مرادف با نفى و مقابل با ايجاب است ، و « سلب الشئ عن نفسه » ؛ يعنى نفى چيزى از ذات خود محال است ، چنان كه گويند انسان انسان نيست ، يا حيوان ناطق نيست . فرهنگ علوم عقلى ، ص 178 .
( * * * ) مراد « اجتماع نقيضين » ، « ارتفاع نقيضين » ، « سلب الشىء عن نفسه » و نظاير آنهاست .