هستند [ البته ، نه بدان جهت كه كلام خداست ، و از سوى او نازل شده است ] بنابراين ، احتمال مىدهد كه در صورت فراهم شدن امكاناتى ، شايد معارضه امكانپذير باشد ، چنان كه گاهى افرادى از عهدهء انجام كارى مهم برمىآيند ، و ديگران از انجام آن ناتوان مىمانند ؛ فى المثل ، مىگويد همانطور كه برحسب اتفاق و تصادف ، انسانى در جهان از همه قدبلندتر ، قدكوتاهتر ، شجاعتر ، سخاوتمندتر ، و ترسوتر است ، و يا در هر صفتى از همهء مردم روى زمين برتر است ، اين سخن هم از همهء سخنان موجود در جهان شيواتر و زيباتر و گيراتر و برتر است ؛ در حالى كه همين خصم ، وقتى در مقام معارضه با سورههاى مختلف قرآنى برآيد ، و خود را در برابر همهء آنها ناتوان بيابد ، متوجه خواهد شد كه اتفاق و تصادفى در كار نيست ، بلكه واقعا در برابر اين سخن ناتوان است و قدرت معارضه ندارد ؛ در نتيجه ، به محض مواجه شدن با خبرى در پى خبر ديگر ، و يا پرده برداشتن از حقايقى پس از حقايق ديگر ، احتمال تصادف را به كلّى از سر بيرون مىكند ، و با يقين و باور قطعى بر اينكه قرآن كلام خداست - و به همين جهت ، قابل معارضه نيست - از ميدان معارضه شكست خورده بازمىگردد .
طبق اين بيان ، ممكن است تحدى به « همهء قرآن » [ اسراء ( 17 ) / 88 ] به اين دليل باشد كه اغراض الهى كلا در آن فراهم آمده و قرآن كريم به اشتمال بر كليهء مسائل مورد نياز مردم تا روز قيامت اختصاص يافته است ؛ ممكن است تحدى به « يك سوره » [ يونس ( 10 ) / 38 ] از جهت خصوصيّتى باشد كه در آن سوره وجود دارد ، چه هر سورهاى غرض كامل و جامعى از اغراض الهى را با بيانى قاطع و بدون هيچگونه سستى دربر دارد ؛ و نيز ممكن است تحدّى به « ده سوره » [ هود ( 11 ) / 13 ] براى تفنّن در عبارت و تنوّع از نظر كثرت باشد ، زيرا لفظ « ده » ، همانند « صد » و « هزار » از الفاظ كثرت
اعجاز قرآن ( فارسى ) — صفحة 110
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص١١٠