- قدس الله نفسه - است و مدتها از او استفاده نموده است .
ملا آقا قزوينى در علميت و تبحر در فلسفهء آخوند ، بزرگترين شاگرد آخوند نورى ملّا على اصفهانى است ، ولى به حكمت بحثى طريقهء ملا صدرا بيشتر تمايل داشته است . حقير ، تقريرات درس او را در حواشى اسفار خطى ديده است . ملا آقا در قزوين ساكن بود ، در اواخر عمر از نعمت باصره محروم شد . در هوش و استعداد و جربزه و دقت نظر چيزهاى محير العقول از او نقل شده است . مرحوم آقا ميرزا رفيعاى قزوينى جد استاد علامه آقاى حاج سيد ابو الحسن قزوينى استاد نگارنده از تلاميذ ملا اسماعيل و هم دورهء آقا ميرزا آقاى قزوينى بوده است .
يكى از مردمان عهد « محمد شاه قاجار » رسالهاى به عنوان جغرافياى اصفهان نوشته است ، و جمعى از حكماى آن عصر را كه زنده بودهاند و عدهاى هم كه در قيد حيات نبودهاند ، در آن رساله اسم برده است . [ 1 ]
شرح
[ 1 ] ر . ك : جغرافياى شهر اصفهان ( انتشارات دانشكده ادبيات تهران به كوشش دانشمند محترم دكتر منوچهر ستوده مهر ماه 1342 ه . ق ) تأليف مرحوم ميرزا حسن خان پسر مرحوم محمد ابراهيم خان تحويلدار اصفهان معاصر محمد شاه قاجار .
در اين كتاب از آقا ميرزا حسن چينى اسم برده است . آقا ميرزا حسن از تلامذهء آخوند نورى بوده است كه در علميت در مرتبهء آقا ميرزا حسن فرزند استاد خود بود ، ولى در تقرير و بيان بر او مقدم بوده است . آقا ميرزا ابو الحسن جلوه و آقا ميرزا محمد حسن شيرازى معروف به ميرزاى بزرگ در عقليات شاگرد چينى بودهاند . ميرزا - قدس سره - اوائل تحصيل در اصفهان بود و به درس آقا ميرزا سيد حسن مدرس اصفهانى حاضر مىشده است و گويا به درس آقا ميرزا حسن نورى هم رفته باشد و بعد از تكميل تحصيل در اصفهان عازم نجف مىشود .
ميرزا در استعداد و قوت فكر و قدرت تعقل از بزرگان علماى شيعه است . در زمان مرجعيت خود شهر سامرا را مركز قرار داد ، ميرزا شاگردان زيادى تربيت كرده است كه هر يك از مدرسين بزرگ محسوب مىشوند . آقا على مدرس گفته است : مدتى در قزوين از محضر ميمنت أثر آخوند ملا آقا قزوينى كه بحرى موّاج بود استفاضت نمودم . بين آن بزرگوار و والد اين جانب دوستى عميقى برقرار بود .