او هستند و تأليفات نفيسى از خود به يادگار گذاشتهاند . اين دانشمندان در بيان حقايق و معارف اسلامى و مبانى و مسائل مربوط به مبدأ و معاد و استنباط حقايق از نصوص و ظواهر كتاب و سنت خدمات ارزندهاى نمودهاند .
مركز تدريس كتب عرفانى حوزههاى پرفيض تعليماتى قديمى بوده است . در حوزههاى تعليماتى قديمى ، اغلب علوم از جمله عرفان و تصوف تدريس مىشده است ، ولى حوزههاى تدريس وسيعى مانند ساير دروس حتى فلسفه هم نداشته است . در اين اواخر تدريس تصوف تقريبا رو به زوال نهاد و روى جهات و علل متعددى از رونق افتاد .
از زمان صفويه تا اواسط قاجار ، اصفهان مركز تدريس علوم و معارف اسلامى بود . در اين حوزه غير از علوم فقه و اصول و رجال و حديث ، علوم ديگرى نظير فلسفه و عرفان و رياضيات و طب و غير اينها از علوم و معارف رواج داشته است . اساتيد بزرگى در اين عهد به تدريس و تحقيق معارف اشتغال داشتهاند .
در اصفهان ، مرحوم عارف محقق آقا سيد رضى مازندرانى [ 1 ] مصباح الانس و شرح فصوص تدريس مىكرده است . بهترين شاگردان حوزهء او عارف كامل آقا
شرح
گفته است : « الرسالة التي صنفها مولاي و جدي ابو حامد ، محمد الاصفهاني » نام شارح صائن الدين على بن محمد بن محمد التركه است ماتن كتاب در اصفهان ساكن بوده است ، ولى شارح در اواخر در هرات زندگى مىنموده و معاصر با شاهرخ پس امير تيمور بوده است و در سال 830 ه . ق فوت نموده است . اين دو نفر هم از پيروان مكتب محيى الدين بودهاند . شارح فصوص را شرح نموده و شرحى هم بر قصيده « تائيه » ابن فارض نوشته است . ابن فارض در تصوف فوقالعاده محقق و راسخ بوده است . از اين قصيده انغمار او در عرفان و تمحض او در تصوف ظاهر مىشود . نظم به اين پرمغزى از هيچ يك از شعراى متصوفه چه به زبان عربى و چه به فارسى ديده نشده است .
[ 1 ] گويا از مرحوم آقا سيد رضى مازندرانى اثرى باقى نمانده است ، ولى از آقا محمد رضا چند رساله و حواشى بر فصوص و شواهد الربوبيه ملا صدرا و تعليقات بر تمهيد القواعد ابن تركه و حواشى بر قسمتهاى مختلف اسفار باقى مانده است . آقاى سيد رضى در عرفان شاگرد ملا محمد جعفرآبادهاى است كه در تصوف نظير نداشته است .