آن را از بركت محضر مير فندرسكى الهام گرفته [ 1 ] و به اين امر در بعض
شرح
[ 1 ] مرحوم استاد علّامه جلال الدين همائى - رحمة الله عليه - به اين حقير لطف داشتند و ارباب معرفت مىدانند كه آن بزرگوار شخصى أصيل و عالمى جامع بود . او نزد اساتيد بزرگ تحصيل كرده بود و منظّم درس خوانده بود و از معلمان ديمى نبود . لطف فرمود و به خواهش حقير مقدّمهاى بر شرح مشاعر ملّاصدرا نوشت و جمعى از اساتيد حكمت و معرفت را معرفى نمود . در آخر مقدّمه مرقوم داشتند كه ملا صدرا مباحث حركت جوهرى و بالأخره كثيرى از مبانى خويش را از مير فندرسكى أخذ نموده است .
آنچه كه راجع به مير فندرسكى نوشتهاند با صريح كلمات مير مطابقت ندارد .
آنهايى كه طالب شرح احوال ارباب معرفت هستند بهتر است به تذكرهء شعرا نيز مراجعه نمايند . آنچه در آثار تذكرهنويسان موجود است غير از شعر ، مطالب ارزنده به نثر نيز در كتب آن بزرگان وجود دارد . كاروان هند أثر ارزندهء استاد أحمد گلچين معانى - كه از افراد نادر در آثار خود است - مشتمل است بر مطالب ارزنده در باب خود . در بين شعراى مذكور عالمان بزرگى وجود دارد .
تقى اوحدى در مقام معرّفى مير أبو القاسم فندرسكى نوشته است : « سيّدى است در غايت ادراك و نهايت فهم ، جامع معقول و منقول ، حاوى فروع و اصول . . . » .
در بدايت حال از تلامذهء علّامه چلبى بيك تبريزى بود ، و بعد از وى نيز كسب بسيار نزد إشراق - مير برهان الدين محمد باقر إشراق استرآبادى م ( 1041 ه . ق ) در دانش و بينش ، نموده به ذوق معارف فى الجمله در رسيده . مكرّر به جانب هند آمده . در نوبت اول به اتفاق آمديم ( 1015 ه ق ) . ميرزا جعفر آصفخان او را رعايت نموده و به عراق فرستاد .
مير فندرسكى در سال ( 1038 - 1052 ه . ق ) در اصفهان سكونت اختيار نمود .
چلبى بيك استاد اول او از مردم تبريز و پدر او حاكم آن ديار بود و آثار نيكو بنا نمود علّامه چلبى بيك كه به فارغ تبريزى نيز شهرت دارد ، از اين باب است كه « فارغ » تخلّص شعرى اوست و خود از بزرگزادگان تبريز است و والد ماجد او ميرزا على بيك در زمان شاه طهماسب كلانتر تبريز و شخصى با درايت بود و قواعدى نيكو در آن شهر پديد آورد .