حافظ :
« برآستان جانان از آسمان مينديش * كز اوج سربلندى افتى به خاك پستى
تا فضل و عقل بينى ، بى معرفت نشستى * يك نكته ات بگويم خود را مبين كه رَستى » « 1 »
و اگر عُجب او از حَسب و نَسب است ، پس علاج آن ، آن است كه بداند مجرّد بزرگى كردن به كمال ديگرى ، نيست مگر از سفاهت و بى خردى ؛ زيرا كه كسى كه خود ناقص و بى كمال است كمال پدر و جد ، او را چه سود بخشد .
شعر : وَ لَنِعمَ ما قيلَ :
كُن ابنَ مَن شِئتَ واكتَسِب ادَباً * يُغنيك مَحمودُهُ عَنِ النَّسبِ
انَّ الفَتى مَن يَقولُها انا ذا * لَيسَ الفَتى مَن يَقولُ كان ابى « 2 »
* * *
« جايى كه بزرگ بايدت بود * فرزندى من ندارت سود
چون شير به خود سپه شكن باش * فرزند خصال خويشتن باش « 3 » »
و حق تعالى فرموده : « إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ » « 4 » . و اگر عُجب به حُسن و جمال است ، پس علاج آن است كه ، بدانى كه آن به زودى بر طرف خواهد شد . بلكه به اندك علّتى و مرضى جمال تو زايل و حُسن تو باطل مىگردد و كدام عاقل به
هامش
( 1 ) . حافظ ، ديوان اشعار ، غزليات ، شماره 426 ، ص 533 .
( 2 ) . اين دو بيت در ساير چاپها وجود ندارد .
( 3 ) . الياس ابن يوسف ( نظامى ) كليات نظامى گنجوى ، وحيد دستجردى ، ج اول ، ص 262 .
( 4 ) . سوره حجرات ، آيهء 13 .
چه خوش نصيحت كرد آن عرب پسرش را كه : يا بُنَىَّ انّكَ مَسئول يَومَ القِيمَةِ بَماذا اكتَسَبتَ و لايُقالُ مِمَّن انتَسَبتَ ؛ يعنى اى پسر من ! تو را مىپرسند روز قيامت كه چيست عملت و نگويند كه كيست پدرت . حاشيه مرحوم مؤلّف است .