بپوشد و عفو كند ، و اگر شرعاً جزاى معيّنى به جهت آن نرسيده پا از دايره شرع بيرون ننهد . [ عفو و بخشش ] و ضدّ آن عفو و بخشش است ، كه از محاسن اوصاف است و آيات و اخبار در مدح آن بى حدّ است . حق تعالى فرموده : « وَ أَنْ تَعْفُوا أَقْرَبُ لِلتَّقْوى » « 1 » و وارد شده كه : « عفو و گذشت زياد نمىكند مگر عزّت را ، پس گذشت بكنيد تا خدا شما را عزيز گرداند » . « 2 » و حكما گفتهاند كه گناه هر چند بزرگتر است ، فضيلت عفو كننده بيشتر است .
و كافى است در فضيلت عفو ، كه آن از اوصاف پروردگار است و در مقام ستايش و ثنا او را به اين صفت جميله ياد مىكنند . حضرت سيّد سجّاد در صحيفهى مكرّمه ، در مقام ثناى حق تعالى گفته : « انتَ الّذى سَمَّيتَ نَفسَكَ بِالعَفوِ فَاعفُ » . « 3 » [
11 - غلظت و درشتى
] صفت يازدهم ، غلظت و درشتى در كردار و گفتار است و اين صفتى است خبيث كه باعث نفرت مردمان و موجب اختلال امرِ زندگانى مىشود . و از اين جهت است كه حق تعالى در مقام ارشاد به پيغمبر خود فرمود كه : « اگر بدخوى و سخت دل باشى مردم از دور و كنار تو متفرّق مىگردند » . « 4 » و از بعضى اخبار مستفاد مىشود كه غلظت و درشت خويى باعث سَلب ايمان و دخول در جنود شيطان مىگردد . [ رِفق و نرمى ] و ضدّ آن ، رفق و نرمى در اقوال و افعال است . و آن از زينت آدمى و